Wielu polskich imigrantów mieszkających w Stanach Zjednoczonych nie ma tu dzieci ani innej bliskiej rodziny. Czasami utrzymują kontakt z krewnymi w Polsce, ale ci nie zawsze mogą zorganizować pochówek po śmierci bliskiego w Ameryce. W takiej sytuacji pojawia się pytanie: kto zajmie się pochowaniem samotnej osoby zmarłej w USA? Kto powiadomi władze, zorganizuje transport ciała, pokryje koszty pogrzebu i zadba o godny pochówek? Odpowiedzi na te pytania różnią się w zależności od stanu, ale istnieją wspólne mechanizmy, które obowiązują w wielu jurysdykcjach.
Pierwszy krok: koroner lub lekarz sądowy
W przypadku zgonu samotnej osoby w mieszkaniu lub domu, najczęściej zawiadamiana jest policja i lokalny urzędnik medycyny sądowej, czyli koroner (coroner) lub medical examiner. To on stwierdza zgon i przeprowadza dochodzenie w celu ustalenia przyczyny śmierci. W stanie Illinois oraz Nowym Jorku funkcje te sprawują wyspecjalizowane biura sądowo-medyczne. Koroner stwierdza, czy zgon nastąpił z przyczyn naturalnych, czy też wymaga dalszego dochodzenia (np. w przypadku przemocy lub samobójstwa).
Po stwierdzeniu zgonu i ewentualnej sekcji zwłok ciało przekazywane jest do kostnicy lub zakładu pogrzebowego. Jeśli nie ma rodziny ani wykonawcy testamentu, który mógłby podjąć dalsze decyzje, sprawę przejmuje Public Administrator.
Rola Publicznego Administratora
Public Administrator (PA) to urzędnik sądowy powoływany przez sąd powiatowy (w Illinois) lub przez odpowiednie biuro w Nowym Jorku. Jego zadaniem jest zarządzanie majątkiem zmarłych osób, które nie mają żadnych znanych krewnych lub wykonawców testamentu. Jeśli samotna osoba zostawiła majątek (np. nieruchomość, konta bankowe), PA zajmie się jego zabezpieczeniem i zorganizowaniem pogrzebu z tych środków.
Jeśli jednak zmarły nie posiada majątku, a nie znaleziono żadnych bliskich, odpowiedzialność za pochówek przejmuje lokalny samorząd lub specjalne programy stanowe.
Programy pochówku dla osób bez rodziny i środków
W większości stanów, w tym w Illinois i Nowym Jorku, działają programy publiczne zapewniające pochówek osobom bezdomnym, bez rodziny lub środków finansowych. W Chicago taką funkcję pełni Medical Examiner’s Office we współpracy z Public Administrator i lokalnymi zakładami pogrzebowymi. W Nowym Jorku działa Office of Chief Medical Examiner, a pochówkami zajmuje się między innymi Hart Island Burial Program.
W ramach tych programów ciała chowane są w zbiorowych mogiłach lub indywidualnych grobach na cmentarzach publicznych, takich jak wspomniana Hart Island w Nowym Jorku. W Chicago wiele takich pochówków odbywa się na Forest Home Cemetery albo w okolicznych powiatach, które mają miejsca zarezerwowane dla celów publicznych.
Procedury formalne i poszukiwanie krewnych
Zanim ciało zostanie pochowane, urzędnicy podejmują próby zidentyfikowania zmarłego oraz kontaktu z rodziną. Weryfikowane są dokumenty osobiste, dane z Medicare, Social Security, a czasem zapytany bywa konsulat kraju pochodzenia. W przypadku polskich obywateli możliwe jest zawiadomienie Konsulatu RP, który może pomóc w kontakcie z rodziną w Polsce.
Jeśli nie uda się nikogo odnaleźć, ciało chowane jest jako "unclaimed remains". W takich przypadkach urząd sporządza dokumentację i zabezpiecza dane DNA, aby w przyszłości było możliwe ustalenie tożsamości lub identyfikacja krewnych.
Kto pokrywa koszty pogrzebu?
Koszty pochówku pokrywane są z majątku zmarłego, a gdy jest on znikomy - ze środków publicznych. W Illinois program pogrzebowy (Illinois Funeral and Burial Benefits Program) może zapewnić do kilku tysięcy dolarów na skromny pogrzeb, jeśli zmarły kwalifikował się do pomocy publicznej (np. Medicaid). W Nowym Jorku program Human Resources Administration Burial Assistance Program oferuje do $1 700 na podstawowe usługi.
Jeśli osoba zmarła miała niewielkie oszczędności, to Public Administrator używa ich na pokrycie wydatków. Jeśli majątek jest większy, PA może wynająć zakład pogrzebowy i zorganizować uroczystości zgodnie z godnością osoby zmarłej.
Jak zapobiec samotnemu pochówkowi?
Każdy imigrant mieszkający w USA, szczególnie samotny, powinien rozważyć spisanie prostego testamentu i wyznaczenie jego wykonawcy (executor). Warto też ustalić beneficjentów kont bankowych, planów emerytalnych oraz ubezpieczenia na życie. Informacje te pomogą urzędnikom w szybkim zorganizowaniu pogrzebu i zapobiegną sytuacji, w której ciało pozostaje niezidentyfikowane lub pochowane bez śladów.
Można też spisać dokument "disposition of remains", czyli oświadczenie dotyczące woli co do sposobu pochówku, kremacji, miejsca i rodzaju uroczystości. Dokument taki można zostawić u zaufanej osoby, adwokata lub w rejestrze testamentów powiatu, jeżeli taki istnieje.
Każdy dom pogrzebowy chętnie udzieli informacji o możliwości przedpłaty za pogrzeb. Oczywiście, ktoś musi wiedzieć o tym, że pogrzeb został już opłacony, i gdzie.
Powiatowy rejestr testamentów
W odróżnieniu od Polski, w Stanach nie ma ogólnokrajowego rejestru testamentów. System jest zdecentralizowany i oparty na prawie stanowym.
W wielu stanach (np. Illinois, Nowy Jork) można złożyć testament do depozytu (tzw. will for safekeeping) w sądzie spadkowym (Probate Court lub Surrogate’s Court). Testament ma być w oryginale, zgodny z prawem stanowym, niekiedy podpisany przez świadków. Przechowywany będzie w sejfie sądowym, a dostęp do niego ma tylko testator lub upoważniona osoba po jego śmierci. Jednorazowa opłata za złożenie testamentu to zwykle od 10 do 50 dolarów, w zależności od stanu.
Po śmierci testatora, uprawniona osoba (executor, czyli wykonawca woli) musi złożyć testament w sądzie w ciągu określonego czasu (np. 30 dni w Illinois) i rozpocząć procedurę spadkową (probate). Dopiero wtedy testament staje się dokumentem publicznym i może być przeglądany przez zainteresowane strony. Zarejestrowanie testamentu w sądzie jest szczególnie przydatne, jeśli nie masz zaufanej osoby do przechowywania testamentu lub chcesz mieć pewność, że dokument nie zostanie zgubiony czy zniszczony.
Podsumowanie
W USA ciała zmarłych nie pozostają bez pochówku. Nawet osoby samotne, bezdomne lub pozbawione środków są grzebane z minimalnym zachowaniem godności. Jednak aby uniknąć bezosobowego pogrzebu w zbiorowej mogile, warto zawczasu pomyśleć o podstawowym planowaniu spadkowym i kontaktach z rodziną. Public Administrator i koroner wypełnią swoją rolę, ale żadna instytucja nie zastąpi bliskich.
Dla polskich imigrantów w Stanach świadomość tych uprawnień i procedur to nie tylko praktyczna wiedza, ale i wyraz troski o własną przyszłość.
Elżbieta Baumgartner
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników, m.in. książek „Podręcznik ochrony majątkowej”, „Życie od nowa”, „Planowanie spadkowe”, „Jak chować pieniądze przed fiskusem” i wielu innych. Są one dostępne w wersji elektronicznej w witrynie Poradnika Sukces: www.PoradnikSukces.com, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., tel. 1-718-224-3492.
