Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Naukowców wyróżniono za badania, które pozwoliły wykorzystać światło do włączania i wyłączania aktywności komórek nerwowych. Opracowana dzięki ich pracy metoda pomaga lepiej zrozumieć funkcjonowanie mózgu oraz procesy prowadzące do chorób.
Ogłaszając decyzję w poniedziałek, Zgromadzenie Noblowskie podkreśliło, że optogenetyka jest dziś wykorzystywana w laboratoriach na całym świecie do odkrywania tajemnic mózgu. Metoda umożliwia badaczom precyzyjne sterowanie aktywnością wybranych neuronów i obwodów nerwowych, a następnie obserwowanie skutków tych zmian.
54-letni Deisseroth pracuje na Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii. 71-letni Hegemann jest związany z Uniwersytetem Humboldtów w Berlinie, a 73-letni Nagel z Uniwersytetem w Würzburgu w Niemczech. Thomas Perlmann, sekretarz komitetu noblowskiego w dziedzinie medycyny, poinformował, że w poniedziałek udało mu się telefonicznie przekazać wiadomość wszystkim trzem laureatom.
Od zielonych glonów do badań mózgu
Początkiem przełomu były badania Hegemanna nad jednokomórkowymi zielonymi glonami, które potrafią poruszać się w kierunku światła. Naukowiec chciał ustalić, jaki mechanizm umożliwia im taką reakcję.
Wspólnie z Nagelem odkrył białko, które pod wpływem niebieskiego światła otwiera kanał jonowy w błonie komórkowej, umożliwiając powstanie impulsu elektrycznego. Wprowadzenie tego białka do innych komórek sprawia, że również stają się one wrażliwe na światło.
Deisseroth wykorzystał następnie gen odpowiedzialny za produkcję tego białka, aby stworzyć sterowany światłem „przełącznik” dla komórek nerwowych w mózgach żywych myszy. Dzięki temu badacze zyskali możliwość kontrolowania aktywności wybranych neuronów i sprawdzania, jak wpływa ona na działanie mózgu.
Zgromadzenie Noblowskie uznało, że optogenetyka zapoczątkowała nową erę w neuronauce. Pozwala stopniowo poznawać obwody nerwowe odpowiedzialne za zachowanie oraz mechanizmy związane z rozwojem chorób.
Początek tygodnia noblowskiego
Laureatów ogłoszono w Instytucie Karolinska w Sztokholmie. Nagroda w dziedzinie fizjologii lub medycyny tradycyjnie rozpoczyna tydzień noblowski. W ubiegłym roku otrzymało ją troje naukowców prowadzących badania nad układem odpornościowym.
We wtorek zostaną ogłoszeni laureaci nagrody z fizyki, w środę z chemii, a w czwartek z literatury. W piątek poznamy zdobywcę Pokojowej Nagrody Nobla. Nagroda Banku Szwecji w dziedzinie nauk ekonomicznych ku pamięci Alfreda Nobla zostanie ogłoszona 12 października.
Tegoroczna kwota przypadająca na każdą nagrodę wynosi 12 milionów koron szwedzkich, czyli około 1,2 miliona dolarów. Jeśli wyróżnienie otrzymuje kilka osób, dzielą tę sumę między siebie.
