Pomoc dziadków w opiece nad wnukami nie jest niczym nowym. Rosnące koszty opieki nad dziećmi w Stanach Zjednoczonych sprawiają jednak, że dla części rodziców rodzinne wsparcie staje się koniecznością. Bez niego nie byliby w stanie zapewnić dzieciom opieki podczas pracy.
Według organizacji Child Care Aware of America średni roczny koszt opieki nad dzieckiem poniżej 5. roku życia wynosił w 2025 roku 13,184 dolary. W niektórych przypadkach wydatki na żłobek lub przedszkole mogą dorównywać kosztom wynajmu mieszkania albo czesnego na uczelni.
Rodziny, które nie mogą pozwolić sobie na takie wydatki lub nie znajdują wolnego miejsca w żłobkach i przedszkolach, coraz częściej zwracają się o pomoc do starszego pokolenia. Jak zauważa Nicole Jorwic, dyrektor programowa ogólnokrajowej organizacji Caring Across Generations, dziadkowie wypełniają luki pozostawione przez system.
„Prawda jest taka, że ponieważ ten kraj nie zainwestował w elastyczną, przystępną cenowo i niezawodną infrastrukturę opieki nad dziećmi, dziadkowie wypełniają braki pozostawione przez system usług – powiedziała.
Coraz więcej rodzin potrzebuje pomocy
Na rosnące zapotrzebowanie na opiekę nad dziećmi wpływa wiele czynników – wyjaśnia Madonna Harrington Meyer, profesor socjologii na Syracuse University, zajmująca się badaniem starzenia się i roli dziadków.
W ostatnich dekadach systematycznie zwiększała się liczba gospodarstw domowych, w których oboje rodzice pracują na pełny etat. Według Pew Research Center w 2025 roku dotyczyło to 52 procent par różnej płci wychowujących dzieci. W 1975 roku odsetek ten wynosił zaledwie 31 procent.
Od dziesięcioleci rośnie również liczba samotnych matek. Dodatkowe problemy mają rodziny wychowujące dzieci z niepełnosprawnościami, których liczba zwiększa się w całym kraju. Często trudno im znaleźć placówki oferujące odpowiednią, specjalistyczną opiekę.
Obecnie miliony dziadków regularnie zajmują się wnukami. Jedno z badań wykazało, że prawie połowa ankietowanych mających wnuki poniżej 18. roku życia opiekowała się nimi co najmniej raz na kilka miesięcy.
Z opublikowanego w czerwcu raportu AARP wynika, że dziadkowie najczęściej pomagają dlatego, że rodzice dzieci pracują lub są zajęci. Ważnym powodem jest również możliwość spędzenia czasu z wnukami.
Jeżeli pominąć dziadków będących głównymi opiekunami oraz tych, którzy w ogóle nie zajmują się wnukami, mediana czasu przeznaczanego na opiekę wynosi 200 godzin rocznie, czyli około 3.8 godziny tygodniowo.
Elastyczność i ogromna wartość bezpłatnej opieki
Rodzicom często łatwiej powierzyć dzieci dziadkom niż skorzystać z innych form opieki. Członkowie rodziny mogą mieć podobne podejście do wychowania, a ich pomoc zazwyczaj jest bezpłatna albo wiąże się z minimalnymi kosztami.
Według szacunków AARP wartość nieodpłatnej opieki zapewnianej wnukom przez dziadków wynosi około 731 miliardów dolarów rocznie.
Największą zaletą takiego rozwiązania może być jednak jego elastyczność. W przeciwieństwie do formalnej placówki dziadkowie często przyjeżdżają do domu wnuków albo opiekują się nimi na zmianę we własnym domu i w domu dzieci.
Korzyści odnoszą nie tylko rodzice i wnuki, lecz także sami dziadkowie. Opieka nad dziećmi może pozytywnie wpływać na ich kondycję psychiczną. Jedno z badań wykazało, że dziadkowie zajmujący się wnukami osiągali lepsze wyniki w testach pamięci oraz płynności słownej.
Pomoc wymagająca poświęceń
Opieka nad wnukami nadal jednak jest pracą – szczególnie dla starszych osób, które wychowały już własne dzieci i mogą zmagać się z problemami zdrowotnymi lub innymi ograniczeniami związanymi z wiekiem.
Zajmowanie się dziećmi może być dla dziadków obciążające fizycznie i ograniczać ich życie towarzyskie. Dotyczy to zwłaszcza osób, które przeprowadziły się bliżej wnuków, pozostawiając przyjaciół i dotychczasowe otoczenie.
Podczas kampanii prezydenckiej w 2024 roku JD Vance zasugerował, że jednym ze sposobów ograniczenia wysokich kosztów opieki nad dziećmi mogłoby być większe zaangażowanie dziadków, którzy zajmowaliby się wnukami bezpłatnie. Krytycy zwracali jednak uwagę, że nie wszyscy dziadkowie mogą lub chcą pełnić taką rolę. Wiele starszych osób samych potrzebuje opieki, a rozwiązanie to nie odpowiada na problem niedostatecznych inwestycji państwa w system opieki nad dziećmi.
Amerykanie pracują dziś dłużej niż kiedyś. Według danych rządowych w ubiegłym miesiącu na rynku pracy pozostawało ponad 11.7 miliona mieszkańców USA w wieku co najmniej 65 lat. Oznacza to, że wielu dziadków, którzy mogliby pomóc w opiece nad wnukami, nadal ma własne obowiązki zawodowe.
