85% dorosłych żyje z jakąś formą choroby dziąseł lub infekcji i większość nawet o tym nie wie. Choroby dziąseł są jedną z głównych przyczyn utraty zębów, jednak często zaczynają się niepostrzeżenie, bez bólu i widocznych objawów. Zanim wiele osób je zauważy, domowe szczotkowanie i nitkowanie zębów nie jest już w stanie im zaradzić.
Wielu z nas odwiedza dentystę dopiero wtedy, gdy pojawia się ból zęba. Tymczasem choroby dziąseł, które często rozwijają się bez bólu, mogą mieć znacznie poważniejsze skutki — nie tylko dla zdrowia jamy ustnej, ale i całego organizmu. Zaniedbanie leczenia paradontozy czy zapalenia dziąseł może prowadzić do nieodwracalnych zmian, utraty zębów, a nawet chorób serca czy cukrzycy.
Choroby dziąseł to cichy wróg zdrowego uśmiechu. Zdrowe dziąsła to fundament pięknego uśmiechu i mocnych zębów. Niestety, choroby dziąseł należą do najczęstszych problemów jamy ustnej u dorosłych, a ich pierwsze objawy często są bagatelizowane. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia profilaktyka mogą jednak zapobiec poważnym konsekwencjom – w tym nawet utracie zębów.
Choroby dziąseł to stany zapalne tkanek otaczających zęby. Najczęściej zaczynają się od zapalenia dziąseł (gingivitis), które, jeśli nie jest leczone, może przekształcić się w zapalenie przyzębia (periodontitis) – poważniejszą postać choroby, obejmującą kość utrzymującą ząb.
Główną przyczyną chorób dziąseł jest płytka bakteryjna, która tworzy się na powierzchni zębów, jeśli higiena jamy ustnej jest niewystarczająca. Do czynników sprzyjających należą także: palenie papierosów, stres i obniżona odporność, cukrzyca, zmiany hormonalne (ciąża, menopauza), oraz nieprawidłowe ułożenie zębów lub źle dopasowane protezy.
Wczesne objawy chorób dziąseł są subtelne, ale łatwe do zauważenia. Jeżeli występuje krwawienie podczas szczotkowania lub nitkowania, zaczerwienienie, obrzęk lub bolesność dziąseł, nieświeży oddech, cofanie się dziąseł i „wydłużenie” zębów, to oznacza to, że choroba przyzębia już się rozpoczęła. Rozchwianie zębów występuje dopiero w zaawansowanym stadium.
Profilaktyka jest kluczem do utrzymania zdrowych dziąseł. Najczęściej zaleca się szczotkowanie zębów – co najmniej dwa razy dziennie, najlepiej szczoteczką z miękkim włosiem, codzienne nitkowanie – aby usunąć resztki jedzenia i bakterie między zębami. Regularne wizyty u dentysty – co 6 miesięcy na kontrolę i profesjonalne czyszczenie to podstawa w przypadku występowania chorób przyzębia. Dodatkowo należy dbać o zdrową dietę, bogatą w witaminę C i wapń oraz unikać palenia – które znacznie zwiększa ryzyko paradontozy.
W zależności od stopnia zaawansowania choroby, leczenie może obejmować: usunięcie kamienia nazębnego, czyszczenie poddziąsłowe, stosowanie antybiotyków lub płukanek przeciwbakteryjnych, w cięższych przypadkach – zabiegi chirurgiczne przywracające zdrowie przyzębia.
Nieleczone zapalenie dziąseł może prowadzić do utraty kości, rozchwiania zębów, a nawet ich wypadania. Badania wskazują również, że choroby przyzębia mają związek z innymi schorzeniami, takimi jak choroby serca, cukrzyca czy przedwczesny poród. Choroby dziąseł to nie marginalny problem — dla stomatologii i zdrowia publicznego oznacza to dużo większe zapotrzebowanie na profilaktykę, edukację i leczenie periodontologiczne. Konieczność zwracania uwagi przez profesjonalistów na grupy najbardziej zagrożone (palacze, osoby o niższych dochodach, ograniczony dostęp do opieki stomatologicznej). Wczesne wykrycie i interwencja mogą zmniejszyć konsekwencje, takie jak utrata zębów, pogorszenie stanu ogólnego zdrowia i powiązania z chorobami przewlekłymi (cukrzyca, choroby serca). Nieleczone choroby dziąseł to nie tylko problem uśmiechu, ale całego organizmu. Zaniedbanie higieny jamy ustnej może prowadzić do utraty zębów, infekcji i chorób ogólnych. Regularne wizyty u dentysty i właściwa profilaktyka to najprostszy sposób, by uniknąć poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Zdrowe dziąsła to inwestycja w zdrowe ciało — od uśmiechu zaczyna się dobre samopoczucie.
Październik uznany jest za miesiąc higieny jamy ustnej. W tym miesiącu szczególną uwagę zwraca się na profilaktykę oraz metody utrzymania zdrowia jamy ustnej. Niech lektura tego tekstu będzie przypomnieniem, aby traktować zdrowie priorytetowo i pamiętać o przysłowiu: jeżeli nie masz zdrowia to nie masz nic. Bez zdrowia: sukcesy zawodowe, pieniądze i inne aspekty życia tracą znaczenie.
Dorothy A. Anasinski, D.D.S.
Specialist in Periodontics and Dental Implants
Assistant Clinical Professor,
Postgraduate Periodontics, University of Illinois
Diplomat, American Board of Periodontology
Dental Specialists of Niles, P.C.
