Za oknami dynie i plastikowe pajęczyny, ale to nie wszystko. Najstraszniejsze duchy w październiku 2026 roku drzemią w wiadomościach z wojennych frontów i w bankowych wyciągach. Szczególnie mocno czują to seniorzy planujący emeryturę w Polsce: z jednej strony mają zapewnione dolarowe świadczenie, ale z drugiej - wojna tuż za wschodnią granicą. Przejdźmy przez październikowe upiory i zobaczmy, które naprawdę nas straszą, a które są tylko zmiętą tkaniną udającą potwora.
Duch pierwszy: drożejące życie
Amerykańska Rezerwa Federalna podniosła we wrześniu stopy o 0.25 punktu procentowego, do przedziału 3.75–4%, po raz pierwszy od 2023 roku. Powodem jest uparta inflacja. Najświeższe dostępne dane pokazują, że inflacja w USA wynosi obecnie 3.7% rok do roku, według odczytu CPI (Consumer Price Index) opublikowanego 14 października 2026 r. przez Bureau of Labor Statistics. Do tego dochodzi cena ropy naftowej, która przebija poziom stu dolarów za baryłkę z powodu wojny z Iranem.
Dla emerytów kluczowe wiadomości. 14 października Social Security Administration ogłosiła waloryzację na 2027 rok: 3.6%, gdy rok temu było to 2.8%. Przy przeciętnym świadczeniu, które w tym roku wynosi $2,071, podwyżka rzędu 3.6%, to mniej więcej $74 miesięcznie. Uwaga jednak: składka Medicare Part B, ogłaszana zwykle w połowie listopada, bywa podnoszona szybciej niż waloryzacja i może zjeść część podwyżki.
Duch drugi: dolar, który zmienia zdanie
Według NBP w połowie października dolar ociera się o 4 zł, a pod koniec lutego kosztował 3.58 zł. Dla kogoś, kto wymienia dolarową emeryturę, to około 11% więcej złotych. Brzmi świetnie, ale jest też druga strona medalu. Według wstępnego szacunku GUS, inflacja w Polsce wzrosła do 4% z 3.4 % w sierpniu, najwyżej od czerwca 2025 roku. Ekonomiści spodziewają się reakcji polskiej Rady Polityki Pieniężnej.
Wniosek: Lepszy kurs dolara to nie prezent, tylko czasowe przesunięcie. Część zysku zje drożyzna w polskim sklepie.
Duch trzeci: wojna za wschodnią granicą
Tu nie ma żartów. Wojna w Ukrainie trwa już prawie 1,700 dni, o wiele dłużej niż I Wojna Światowa. Rosja kontroluje około 20% terytorium Ukrainy. ONZ doliczyło się 15,280 ofiar cywilnych w pierwszych ośmiu miesiącach 2026 roku, o 55% więcej niż rok wcześniej. Dyplomacja nie przynosi skutku, bo Putin wciąż nie chce poważnych negocjacji. Co gorsze, pojawiły się doniesienia, że administracja Donalda Trumpa rozważa zakup rosyjskiego diesla w celu obniżenia cen paliw w USA, co pomogłoby Rosji w finansowaniu wojny z Ukrainą.
Dla Polski najbardziej niepokojące są działania hybrydowe. Ministerstwo Obrony ostrzega przed rosyjską dezinformacją i prowokacjami z użyciem dronów z ukraińskimi oznaczeniami, a rząd analizuje także zakłócanie sygnału GPS i akty sabotażu.
Co to oznacza dla portfela seniora? Uczciwie: nikt nie przewidzi przyszłości, a obawa przed wojną jest w pełni zrozumiała. Warto jednak oddzielić scenariusz skrajny od form ryzyka, które da się opisać liczbami. Analitycy zwracają uwagę, że złoty pozostaje wrażliwy na wydarzenia za naszą wschodnią granicą. Eskalacja może więc uderzyć w kurs, giełdę i nastroje na rynku nieruchomości. Takim ryzykiem trzeba zarządzać, a nie go ignorować.
Duch czwarty: emerytura, której nie starcza
Najcichszy strach bywa najgroźniejszy: że po prostu zabraknie pieniędzy. W Stanach średnia emerytura z Social Security zastępuje około 41% wcześniejszych zarobków przeciętnego pracownika. Według ankiety organizacji Senior Citizens League, emerytura z SSA stanowi ponad połowę dochodów aż 75% seniorów. Bez niej około 38% osób w wieku 65+ znalazłoby się poniżej progu ubóstwa. Obecnie około 10% emerytów ma przychody poniżej federalnej poverty level. Waloryzacje nie nadążają: według analiz tej samej organizacji, siła nabywcza świadczeń spadła od 2010 roku o 20%, a składka na Part B Medicare w tym czasie wzrosła o 83% (aż o 9.7% w samym 2026 roku).
W Polsce też nie jest różowo. Przeciętna emerytura z ZUS wyniosła w maju 4480.74 zł brutto, a ta najniższa od marca to 1,978.49 zł. Rząd proponuje waloryzację od marca 2027 roku na poziomie co najmniej 3.48%, czyli mniej niż dzisiejsza inflacja. Przeciętne dolarowe świadczenie Polonusa, który wrócił do Polski, po przeliczeniu daje około 8,000 zł, prawie dwa razy więcej niż przeciętna polska emerytura. Ale to tylko średnia: wielu seniorów dostaje mniej, a czynsz, leki i opał nie pytają o średnią.
Jak oswoić strachy
Wielu seniorów, którzy mają rodzinne związki w Polsce, dochodzi do wniosku, że łatwiej będzie im żyć w Polsce. Może tak, może nie. Warto uczynić, co następuje:
Nie palić mostów. Jeżeli planujecie powrót do Polski, zacznijcie od „roku próbnego". Zanim sprzedacie dom w USA, wynajmijcie go, albo zostawcie komuś pod opieką, i zachowajcie rezerwę gotówkową na ewentualny powrót. Plan B nie oznacza braku wiary w plan A, to polisa spokoju.
Nie wymieniać wszystkiego naraz. Przy kursie, który w ciągu czterech miesięcy przeszedł z 3.71 złotych za dolara na 3.90, rozsądniej jest transferować dolary do Polski partiami, na przykład co kwartał. Można też posiadać w Polsce konto walutowe i trzymać środki w dolarach.
Policzyć budżet na chłodno. Życie w Polsce jest nadal tańsze niż w Ameryce, dlatego wielu seniorów myśli o powrocie. Zsumujcie stałe wydatki w Polsce: opłaty, leki, jedzenie, podróże do rodziny. Sprawdźcie, czy przychodów starczy wam także wtedy, gdy kurs dolara spadnie do 3.50 zł.
Zadbać o zdrowie. Medicare nie pokrywa leczenia w Polsce, więc zawczasu ustalcie, jak będziecie ubezpieczeni. Osoby pobierające emeryturę z ZUS, które wracają na stałe, są zgłaszane do NFZ, a składkę potrąca się ze świadczenia. Jeśli macie emeryturę Social Security, to skierujcie ją na konto w Polsce, a polski bank będzie potrącał wam podatkowe zaliczki oraz 9-procentową składkę na Narodowy Fundusz Zdrowia, co da wam ubezpieczenie zdrowotne.
Policzyć podatki. W Stanach przeciętny emeryt, mający emeryturę Social Security i niewielkie inne przychody, podatku dochodowego nie płaci wcale. Inaczej jest w Polsce. Tam od obydwu emerytur (ZUS i Social Security) należy płacić 9% na Narodowy Fundusz Zdrowia, plus podatki dochodowe, zaczynające się od 12% począwszy od nadwyżki ponad kwotę wolną (2,500 zł miesięcznie). Przed podjęciem decyzji o przeprowadzce porozmawiajcie z doradcą znającym oba systemy.
Mądrze wybrać miejsce. Wybierając dom czy mieszkanie w Polsce, patrzcie nie tylko na cenę metra kwadratowego, ale też na bliskość dobrego szpitala i lotniska oraz odległość od granicy wschodniej. Spokój psychiczny to element budżetu równie ważny jak czynsz.
Na koniec
Halloween przeminie, ale strachy w finansach zostaną. Różnica jest taka, że te duchy w kostiumach znikają z nastaniem listopada, a te z portfela trzeba oswoić stosownym planem. Strach bywa dobrym doradcą, ale kiepskim kierowcą. Niech ostrzega, ale niech nie trzyma kierownicy.
Elżbieta Baumgartner
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników, m.in. „Powrót do Polski”, „Emerytura reemigranta w Polsce, podręcznik seniora wracającego do kraju” i “Emerytura polska i amerykańska”. Są one uaktualnione na rok 2026 i dostępne w wersji elektronicznej w witrynie Poradnika Sukces: www.PoradnikSukces.com. tel. 1-718-224-3492, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., a także w D&Z House of Books, 5507 W. Belmont Ave., Chicago.
