Stany Zjednoczone, jak i Polska, okresowo aktualizują tablice trwania życia. W USA zrobił to ostatnio National Center for Health Statistics w grudniu 2025 roku, a w Polsce - Główny Urząd Statystyczny, który ogłosił nowe tablice w marcu 2026 roku. To ważne dokumenty, bo pokazują nie tylko, jak długo żyjemy, ale także jak długo będziemy pobierać emerytury. A to z kolei wpływa na wysokość świadczeń, stabilność systemów i decyzje, które powinniśmy podejmować jako rodziny.
Dla Polonii temat jest szczególnie istotny. Wielu emigrantów ma w Polsce lata składkowe, liczy na emeryturę z ZUS czy KRUS. Wydłużenie życia oznacza jednak, że polskie emerytury będą coraz niższe, a amerykańskie świadczenia będą musiały wystarczyć na dłużej.
USA: życie wydłuża się, ale powoli
Według najnowszych amerykańskich tablic trwania życia przeciętna długość życia w USA wynosi: 79.8 roku ogółem, 77.4 roku dla mężczyzn, a 82.2 roku dla kobiet.
To wzrost o około sześć miesięcy w porównaniu z tablicami z 2023 roku, które były obniżone przez skutki pandemii. Amerykanie wracają do trendu stopniowego wydłużania życia, choć tempo jest wolniejsze niż w Europie.
W praktyce oznacza to, że typowa emerytura w USA trwa dziś od dwudziestu do dwudziestu pięciu lat, a często dłużej. Osoba kończąca 65 lat ma statystycznie przed sobą jeszcze około osiemnastu do dwudziestu lat życia, a kobiety nawet więcej. Social Security musi więc wypłacać świadczenia przez dłuższy okres niż kiedy system powstawał.
Wzrasta także ryzyko tak zwanej długowieczności finansowej, czyli sytuacji, w której człowiek żyje dłużej niż jego oszczędności. To jedno z największych wyzwań dla kobiet, które żyją średnio o pięć lat dłużej niż mężczyźni i często mają niższe świadczenia.
Polska: życie wydłuża się szybciej, a system emerytalny jest pod większą presją
Według nowych tablic GUS-u przeciętna długość życia wynosi: 79.2 roku ogółem, 75.5 roku dla mężczyzn oraz 82.7 roku dla kobiet. To wzrost o około osiem miesięcy w porównaniu z tablicami z 2024 roku. Polska wróciła do trendu wydłużania życia po pandemicznym spadku. Jednak w Polsce wydłużenie życia ma znacznie większe konsekwencje niż w USA, ponieważ wysokość emerytury zależy bezpośrednio od tablic trwania życia. ZUS dzieli zgromadzony kapitał emerytalny przez liczbę miesięcy wynikającą z tablic. Im dłużej statystycznie żyjemy, tym na więcej miesięcy ZUS musi podzielić zgromadzone pieniądze. A to oznacza niższą miesięczną emeryturę.
O ile wydłużenie życia pomniejsza polskie emerytury
W praktyce wydłużenie życia o jeden rok obniża polską emeryturę o około 3-5 procent. To nie jest symboliczna zmiana, lecz realne obniżenie świadczeń.
Załóżmy, że ktoś ma w Polsce kapitał emerytalny w wysokości 500 tysięcy złotych. Według tablic z 2024 roku ZUS dzieliłby go na około 206 miesięcy, a według tablic z 2026 roku na około 208 miesięcy. To oznacza, że emerytura według starych tablic wynosi ok. 2,427 zł, a według nowych tablic: ok. 2,403 zł. Różnica: 24 zł miesięcznie mniej, czyli 288 zł rocznie. W praktyce różnice mogą być większe, zwłaszcza dla osób z niższym kapitałem.
Dlaczego Polonia powinna zwrócić na to uwagę
Wielu emigrantów ma w Polsce lata składkowe z młodości, kapitał emerytalny z pracy przed wyjazdem albo rodziców uprawnionych do świadczeń z ZUS. Wydłużenie życia oznacza, że przyszłe emerytury Polonii będą niższe, niż oczekiwano. Emerytury rodziców mogą rosnąć wolniej lub być niższe, osoby planujące powrót do Polski muszą liczyć się z niższymi świadczeniami, a kobiety będą szczególnie narażone na niedobór środków.
To nie jest kwestia opinii, lecz matematyki.
USA i Polska: dwa różne systemy, ten sam problem
Choć USA i Polska mają różne systemy emerytalne, oba stoją przed tym samym wyzwaniem: ludzie żyją dłużej niż kiedykolwiek.
W USA Social Security nie obniża świadczeń z powodu tablic trwania życia, ale wydłużenie życia oznacza konieczność opóźniania pobrania świadczenia, posiadania dodatkowych oszczędności i planowania emerytury na dwadzieścia pięć do trzydziestu lat.
W Polsce tablice trwania życia bezpośrednio obniżają wysokość emerytury, co oznacza, że warto emeryturę opóźnić, pracować dłużej, jeśli to możliwe, warto mieć dodatkowe oszczędności i trzeba znać zasady emerytalne, żeby uniknąć rozczarowania.
Co powinna zrobić Polonia
Choć każdy przypadek jest inny, następujące kroki są uniwersalne. Warto uczynić, co następuje:
- Sprawdzić swój kapitał emerytalny w ZUS. Można to zrobić przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS) lub przez pełnomocnika. Informację o kapitale można też uzyskać listownie, wysyłając wniosek z USA.
- Sprawdzić przewidywaną emeryturę Social Security przez portal https://www.ssa.gov/myaccount/.
- Zrozumieć, że tablice trwania życia będą rosły, a przyszłe emerytury będą niższe niż obecne i dłużej wypłacane.
- Nie polegać wyłącznie na ZUS ani na Social Security. Te świadczenia nie mogą być podstawą, bo nie wystarczą nam na utrzymanie.
W USA trzeba planować emeryturę na dłużej niż kiedyś, a kobiety powinny planować szczególnie ostrożnie, ponieważ żyją dłużej, mają niższe świadczenia i częściej żyją samotnie.
Nowe tablice trwania życia pokazują jedno: żyjemy dłużej, ale systemy emerytalne nie nadążają za tą zmianą. W USA oznacza to konieczność oszczędzania i mądrego planowania. W Polsce oznacza to niższe świadczenia, także dla Polonii. To moment, żeby spojrzeć na emeryturę nie jak na koniec życia zawodowego, ale jak na najdłuższy etap życia, który trzeba zaplanować z wyprzedzeniem, świadomością i odpowiedzialnością, w czym pomoże poniżej wspomniana książka.
Elżbieta Baumgartner
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników. Jej najnowsza książka to „Jak inwestować pieniądze bez stresu i ich nie stracić”. Jest ona dostępna w wersji elektronicznej na witrynie Poradnika Sukces, www.PoradnikSukces.com, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., 1-718-224-3492.
