Minione uroczystości Wszystkich Świętych i Zaduszek skłaniają do refleksji nie tylko nad pamięcią o tych, którzy odeszli, ale także nad własnymi decyzjami dotyczącymi ostatniego pożegnania. Dla wielu osób wybór formy pochówku jest dziś nie tylko kwestią wiary, tradycji czy osobistych przekonań. Coraz częściej staje się także elementem świadomego planowania, mającego oszczędzić rodzinie stresu, trudnych decyzji i wysokich kosztów w chwili żałoby.
Wyrażenie woli - najważniejszy krok
Coraz więcej Polaków mieszkających w USA wybiera kremację. Jest ona znacznie tańsza, prostsza w organizacji i eliminuje trudności związane z ewentualnym transportem ciała do ojczyzny. Według danych amerykańskiego stowarzyszenia National Funeral Directors Association (NFDA) wskaźnik kremacji w Stanach Zjednoczonych wynosi ok. 60%. Trend ten wyraźnie rośnie z roku na rok.
Podstawą jest jasna deklaracja. Najprostszym rozwiązaniem jest sporządzenie pisemnego oświadczenia z podanymi danymi osobowymi i jednoznacznym zapisem o woli kremacji. Dokument warto podpisać, przekazać zaufanej osobie i poinformować o nim rodzinę.
Warto pamiętać, że sam zapis w testamencie może nie wystarczyć, ponieważ w USA często otwiera się go dopiero po pogrzebie, więc rodzina musi sama podjąć kluczowe decyzje w pierwszych godzinach po zgonie.
W sytuacjach bardziej skomplikowanych, na przykład przy napiętych relacjach rodzinnych lub gdy krewni mieszkają w Polsce, warto wyznaczyć konkretną osobę odpowiedzialną za pochówek poprzez Healthcare Proxy, Living Will lub notarialne pełnomocnictwo finansowo-prawne (Power of Attorney).
Czy kremacja jest dozwolona przez Kościół?
Kremacja nie jest sprzeczna z nauką Kościoła katolickiego. Od 1963 r. jest oficjalnie dopuszczona, a w 1983 r. zapis ten trafił do Kodeksu Prawa Kanonicznego. Istnieje jednak warunek: prochy muszą zostać złożone w miejscu świętym: na cmentarzu lub w kolumbarium.
- Kościół akceptuje: kremację, złożenie urny w grobie lub kolumbarium oraz katolicką ceremonię pogrzebową z obecnością urny.
- Kościół nie akceptuje: rozsypywania prochów, trzymania urny w domu, dzielenia prochów między członków rodziny czy przetwarzania ich w pamiątkową biżuterię.
Różnice kosztów w Stanach i w Polsce
Zgodnie z raportami NFDA, średni koszt pogrzebu w Stanach Zjednoczonych różni się znacząco w zależności od wybranej formy.
- Tradycyjny pogrzeb z trumną i balsamowaniem kosztuje średnio od $8,000 do $12,000. W stanach o wysokich kosztach życia (np. New York, New Jersey, Kalifornia) całkowity koszt, wraz z wykupem miejsca cmentarnego i pomnikiem, często przekracza $15,000 – $20,000.
- Kremacja z ceremonią pożegnalną kosztuje średnio od $3,000 do $5,000 (wliczając usługę domu pogrzebowego, urnę oraz opłaty za kremację). Kremacja bezpośrednia (Direct Cremation) to najtańsza opcja, kosztująca zazwyczaj od $800 do $1,800. Obejmuje jedynie odbiór ciała, proces kremacji i wydanie prochów w podstawowym pojemniku, bez wcześniejszej ceremonii i balsamowania.
Różnice są widoczne także w Polsce.
- Tradycyjny pogrzeb z trumną kosztuje średnio od 8,000 zł do 15,000 zł (a w dużych miastach, przy zakupie nowego miejsca na cmentarzu, może przekroczyć 18 000 zł). Na tę kwotę składają się: trumna (2 000–5 000 zł), miejsce na cmentarzu i wykopanie grobu (2 000–6 000 zł), obsługa domu pogrzebowego, kwiaty, mistrz ceremonii oraz opłaty kościelne.
- Kremacja z pochówkiem urnowym. Cena zazwyczaj wynosi od 4,000 zł do 8,000 zł. Sam proces kremacji to wydatek około 800-1,500 zł, urna jest tańsza niż trumna (300-1,200 zł), a opłaty za miejsce w kolumbarium lub grobie urnowym są niższe niż przy tradycyjnym pochówku.
Państwowy zasiłek pogrzebowy z ZUS wynosi w Polsce 4,000 zł i pokrywa jedynie część całkowitych wydatków.
Dla rodzin w USA najistotniejsza różnica wiąże się jednak z kosztami ewentualnej przesyłki ciała czy prochów do Polski.
Transport urny w kilku krokach
Wymagane dokumenty. Potrzebne są: akt zgonu (Death Certificate), zaświadczenie z krematorium potwierdzające proces kremacji (Certificate of Cremation), zezwolenie starosty lub prezydenta miasta w Polsce (właściwego dla miejsca planowanego pochówku) na sprowadzenie szczątków oraz zaświadczenie konsularne na przewóz szczątków ludzkich, wydawane przez właściwy konsulat RP w USA.
Procedura w konsulacie. W Konsulacie RP składa się Wniosek o wydanie zaświadczenia na sprowadzenie zwłok lub szczątków ludzkich (prochów) do Polski (Application for a Permit to Transport Human Remains /Ashes to Poland). Dokument ten jest wymagany przez polskie prawo lotnicze i celne oraz przez linie lotnicze, aby przewieźć urnę z prochami lub ciało z USA do Polski.
Pełne informacje można znaleźć w sieci: zaswiadczenie-na-sprowadzenie-zwlok-lub-prochow-szczatkow-do-kraju.
Przewóz samolotem. Urnę przewozi się najczęściej w bagażu podręcznym. Wymagane jest, aby była wykonana z materiału przepuszczającego promienie rentgenowskie (np. drewno, ceramika, tworzywo sztuczne), co ułatwia kontrolę przez TSA. Wymóg ten spełnia większość standardowych urn proponowanych przez amerykańskie krematoria.
Dlaczego transport tradycyjnej trumny jest trudny?
Transport ciała w trumnie przez ocean wymaga specjalnej, hermetycznej trumny cynkowej, pełnego balsamowania, zgód sanitarno-epidemiologicznych, transportu typu cargo oraz zaangażowania zakładów pogrzebowych po obu stronach.
Całkowity koszt przewozu trumny z USA do Polski wynosi zazwyczaj od $8,000 do nawet $18,000, podczas gdy przewóz urny w bagażu podręcznym mieści się w cenie standardowego biletu lotniczego.
Kremacja również daje rodzinie elastyczność czasową. Pochówek urny może odbyć się w dogodnym terminie, co pozwala bliskim z USA na spokojny przylot do Polski.
Podsumowanie
Uregulowanie kwestii pochówku za życia gwarantuje, że decyzje zostaną podjęte zgodnie z naszą wolą, a nie pod wpływem emocji i presji czasu. Świadomy wybór kremacji i przygotowanie dokumentów to krok, który oszczędza bliskim niepotrzebnego stresu i wydatków.
Elżbieta Baumgartner
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników m.in. “Planowanie spadkowe”, „Jak chować pieniądze przed fiskusem”, „Podręcznik ochrony majątkowej”. Są one dostępne w D&Z House of Books, 5507 W. Belmont Ave., Chicago, albo w wersji elektronicznej w witrynie Poradnika Sukces, www.PoradnikSukces.com, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., 1-718-224-3492.
