03-04-2026
„Wszystkie inne ptaki świata – jałowe jastrzębie, bezpańskie kury, głupie gdakacze – będą wieść wyczerpujące, nieszczęsne życie i latać na północ, południe, tam i z powrotem, w poszukiwaniu miejsca na odpoczynek. Lecz nie one. Nie te bogate, fartownekaczki!”. (Co chcesz robić dobrze, s....
02-24-2026
Stany Zjednoczone na lądzie sąsiadują tylko z dwoma państwami – Kanadą i Meksykiem. O ile (do niedawna) relacje z pierwszym z państw były przyjazne, o tyle granica południowa tradycyjnie stanowi dla USA miejsce nie tyle nawet problemów, co wyzwań.
Przypomniano sobie o tym w ostatnich dniach, gdy w Meksyku...
02-24-2026
„Wspólnie nieśli ciężar wspomnień. Brali to, czego inni nie byli już w stanie dźwigać”. (To, co nieśli, s. 24)
Na czym polega niezwykłość tego gatunku i co sprawia, że tak zwane „short stories” wytrącają nas z równowagi, a to wytrącenie może mieć czasem siłę tsunami? Co jest istotą krótkiego tekstu...
02-13-2026
- "Celebrujemy co roku. Wino, muzyka, dobre słodycze".
- "O, koniecznie! I prezent musi być i świece do kolacji".
- "Jako Słowianka w sercu, nie obchodzę. Raczej Noc Kupały".
Tak się gada i powtarza co roku. Jedni, że komercja, inni, że zasypywanie naszej własnej narodowej kultury obcymi...
02-10-2026
/Nie bez powodu dedykuję ten zbiór opowiadań mojej przyjaciółce Sybil Clairborne, koleżance po pisarskim i matczynym fachu. Pewnego dnia w 1957 roku odwiedziłam ją w jej mieszkaniu na czwartym piętrze przy Barrow Street. Zobaczyłam tam na własne oczy jej dwóch mężów niezadowolonych z jajek. Następnie rozmawiałyśmy...
02-10-2026
Tadeusz Kościuszko jest nie tylko polskim bohaterem narodowym – to także symbol polsko-amerykańskiej przyjaźni, której korzenie sięgają czasów narodzin Stanów Zjednoczonych i wojny o uzyskanie niepodległości. Jest to także postać niosąca ze sobą wyraźny, ideowy przekaz.
Kilka dni temu...
02-03-2026
„Spotkałem kiedyś młodego człowieka (23 lata), który nie przeczytał nigdy żadnej książki. A nagle zapragnął. Spytał, co mogę mu polecić na pierwszy raz, żeby nie zraził się do czytania. Bez zastanowienia odparłem: Śmierć pięknych saren. To książka, którą od lat kupuję w ilościach hurtowych i rozdaję znajomym. Bo...
01-27-2026
Sojusz Północnoatlantycki od 1949 r. stanowi jeden z filarów amerykańskiej pozycji międzynarodowej – gromadzi państwa europejskie i koordynuje ich politykę bezpieczeństwa w kierunku, którzy jest korzystny dla USA. Historia NATO to kilkadziesiąt lat ewolucji i zmiany priorytetów tego posiadającego ogromy...
01-21-2026
„...zrozumiał nagle, że drgania skrzydeł pszczół, które zawsze słyszał, to muzyka. Muzyka, która błogosławi światu, która gromadzi skrzętnie blaski życia, jest właściwie jego działaniem. Musiał tam wrócić”. (s. 459)
Urocza opowieść o istotności muzyki. Urocza, bo przesłodzona i do bólu przewidywalna....
01-13-2026
Trzy, bardzo odmienne, powieści „muzyczne”, i trzy cytaty obrazujące tę odmienność, która okazuje się absolutnie pozorna.
Bohumil Hrabal w „Muzyce świata całego”, często tłumaczonej, jako „Skarby świata całego”, jednym z najbardziej poruszających tekstów o przemijaniu wśród dźwięków codzienności, dotyka...
01-12-2026
Z racji swojej potęgi, doświadczeń historycznych i umiejscowienia w geopolitycznej układance na czele świata zachodniego USA odgrywa istotną rolę na arenie międzynarodowej, również jako strażnik ładu i zasad. Momentem szczytowym tego zjawiska była operacja „Pustynna Burza”, od której rozpoczęcia mija w...
01-06-2026
/[życie] jest sekwencją chwil, które nazywamy „teraz”. Możemy żyć tylko tu i teraz. Nasze życie istnieje tylko w chwilach. Dorośli, którzy o tym nie wiedzą, próbują narzucić młodym koncepcję liniowego życia. Wydaje im się, że pójście tradycyjną drogą – dobra uczelnia, wielka firma, zasobny dom – pozwala wieść...
12-29-2025
Kończy się kolejny rok, mija też właśnie połowa obecnej dekady lat dwudziestych XXI wieku. Inaczej niż na początku dziesięciolecia, możemy powiedzieć już coś więcej o tym, co się wydarzyło i jaki charakter ma epoka, w której żyjemy. I choć analogie w myśleniu o historii bywają niebezpieczne, zastanowić...
12-29-2025
/Jednak najczęstszym objawem głupoty, wręcz można powiedzieć, jej współczesnym przejawem, jest przeciętność. Mądrość ma odwagę sprzeciwić się przeciętności i banalności. Jej diagnostą był hiszpański filozof i pisarz J. Ortega y Gasset: „Być może mylę się, ale wydaje mi się, że obecnie pisarz, kiedy bierze do ręki...
12-22-2025
Inspiracje, sugestie i propozycje literackie w recenzjach książek pojawiają się w Monitorze już 32 lata. To wystarczająco długo, by zdać sobie sprawę z wpływu, jaki Monitor ma na czytelnictwo w Chicago i okolicach. Można z całą pewnością zaryzykować tezę, że bez tego tygodnika ilość czytających w Illinois byłaby...
12-17-2025
„Myślenie zawsze zaczyna się od czytania. To za pośrednictwem kultury, to znaczy za pośrednictwem czytania i interpretacji tekstów, dokonuje się rozwój duchowy człowieka, budzi wrażliwość i kształtuje wyobraźnia. Czytanie poszerza naszą świadomość”. (T. Gadacz, O ulotności życia)
Jednym z...
12-15-2025
Kryzys z grudnia 1970 r. w PRL był w pierwszej kolejności wynikiem nieefektywności gospodarczej. Gwałtowność wybuchu spowodowana była jednak także brakiem efektywnej komunikacji społeczeństwa z rządzącymi oraz wewnątrzpartyjnymi grami o władzę. W tych okolicznościach 55 lat temu na Wybrzeżu zmarło 42...
12-10-2025
“Popatrz na mnie, gdy już cię nie będzie,choćbym był tu dopiero wtedy, gdy odejdę”
(Roberto Juarroz, przekł. Marta Eloy Cichocka)
Ten, zupełnie niezwykły, cytat otwiera zbiór esejów Grzegorza Jankowicza, Pojedynek wokół pustki. Jak to, cudownie i tajemniczo zaplątane, zdanie interpretować?...
12-03-2025
Co jakiś czas przy okazji wydarzeń na arenie międzynarodowej wraca temat wpływowych osób, które czują dziwną sympatię do Rosji, występując w obronie jej interesów i tłumacząc, że z Moskwą trzeba się liczyć i uwzględniać jej miejsce w wielkiej grze mocarstw. Historia pokazuje, że nie jest to tak nowe...
12-02-2025
„Problem jest głębszy, czyli filozoficzny, chociaż nowożytność gardzi filozofią, twierdząc, że opinienie mają wpływu na pragmatycznie pojmowaną rzeczywistość. Mało kto ma odwagę zasugerować, że problemy społeczne czy ekonomiczne trzeba by rozwiązać na poziomie filozofii”. (Droga orła, s....