Przez dziesięciolecia amerykańskie uczelnie przyciągały młodych ludzi z całego świata. Dziś coraz więcej z nich wybiera inne kraje. Powodem są nie tylko wysokie koszty studiów, ale również polityka imigracyjna i rosnąca niepewność co do przyszłości w USA.
Stany Zjednoczone nadal pozostają najpopularniejszym kierunkiem dla studentów zagranicznych, jednak ich przewaga zaczyna słabnąć. Według danych Institute of International Education (IIE), opublikowanych w poniedziałek, liczba cudzoziemców studiujących na amerykańskich uczelniach spadła tej jesieni o 9 proc. w porównaniu z ubiegłym rokiem. Jeszcze większy, 15-procentowy spadek odnotowano wśród osób, które po raz pierwszy przyjechały do USA na studia.
To wstępne wyniki badania obejmującego ponad 800 uczelni. Pełne dane poznamy w przyszłym roku, ale już teraz widać, że amerykańskie szkolnictwo wyższe zaczyna odczuwać skutki zmian.
Coraz trudniej przyjechać
Władze uczelni wskazują przede wszystkim na problemy z uzyskaniem wiz. Aż 88 proc. ankietowanych instytucji uznaje procedury wizowe za przyczynę spadku zainteresowania, a 70 proc. wymienia ograniczenia w podróżowaniu.
Administracja federalna zaostrzyła również zasady pobytu zagranicznych studentów. Tysiącom osób cofnięto legalny status, dochodziło także do zatrzymań i deportacji. Nowe przepisy mają ograniczyć możliwość pozostawania w USA przez ponad cztery lata bez dodatkowej zgody władz federalnych, choć ich stosowanie zostało tymczasowo zablokowane przez sąd.
Niepewna jest także przyszłość programu OPT, który pozwala zagranicznym absolwentom zdobywać doświadczenie zawodowe w Stanach Zjednoczonych. Departament Homeland Security zaproponował, by uczelnie płaciły aż 70 tys. dolarów za każdego uczestnika programu. Choć propozycja nie weszła w życie, liczba korzystających z OPT już spadła o 6 proc.
Dla wielu młodych ludzi możliwość pracy po ukończeniu studiów jest równie ważna jak sam dyplom. Jeśli zostanie ograniczona, aż 95 proc. ankietowanych uczelni przewiduje, że kandydaci zaczną wybierać inne państwa.
USA mają coraz większą konkurencję
Nie wszystko można jednak tłumaczyć polityką. Studia w USA są kosztowne, a uczelnie w innych krajach coraz skuteczniej rywalizują o zagranicznych kandydatów. Jak zauważa Fanta Aw, szefowa organizacji NAFSA, młodzi ludzie mają dziś znacznie większy wybór niż jeszcze dziesięć lat temu.
Dodatkowym problemem są zmiany w finansowaniu badań naukowych. Ograniczenia i niepewność dotyczące federalnych grantów zniechęcają szczególnie osoby planujące karierę naukową. Część z nich wybiera inne kierunki, w tym Chiny.
Zmienia się również sposób, w jaki zagraniczne rodziny postrzegają Amerykę. Veena Dubal z American Association of University Professors przypomina, że jej ojciec przyjechał na studia do USA pod koniec lat 60. Wówczas amerykański dyplom był dla wielu młodych ludzi przepustką do lepszej przyszłości. Dziś, jej zdaniem, rodzice coraz częściej obawiają się wysyłać tu swoje dzieci. „Nikt już nie marzy o posłaniu dzieci na studia do USA” – mówi Dubal. Jak dodaje, Stany Zjednoczone zaczynają być postrzegane jako miejsce nieprzewidywalne i niebezpieczne. To właśnie taki sygnał, jej zdaniem, administracja Trumpa wysyła rodzinom na całym świecie, a one go odbierają.
Uczelnie zaczynają liczyć straty
Mniejsza liczba studentów oznacza również mniej pieniędzy. Zagraniczni studenci są ważnym źródłem przychodów z czesnego, a ich wydatki wspierają lokalne gospodarki. Według NAFSA ich wkład w amerykańską gospodarkę zmniejszył się tej jesieni o 2,4 mld dolarów.
Przykładem jest Cleveland State University, gdzie w ciągu dwóch lat liczba studentów zagranicznych spadła o 46 proc., z 1542 do 828. Tej jesieni naukę rozpoczęło tam mniej niż 50 nowych przyjezdnych. Uczelnia szacuje straty budżetowe na 2–4 mln dolarów.
Największe spadki dotyczą studiów magisterskich i doktoranckich, gdzie liczba cudzoziemców zmniejszyła się o 15 proc. Na studiach licencjackich wyniosły one 3 proc. Eksperci nie spodziewają się szybkiego złagodzenia polityki imigracyjnej. Tymczasem dla amerykańskich uczelni problem wykracza daleko poza tegoroczne wpływy z czesnego. Tracą nie tylko studentów, ale również przyszłych naukowców i specjalistów, którzy jeszcze niedawno właśnie w Stanach Zjednoczonych chcieli budować swoją przyszłość.