Rekordowy rok i zmieniająca się mapa zagrożeń
Ponad 200 tornad w ciągu dziesięciu miesięcy. Takiego roku w Illinois jeszcze nie było. Liczba zjawisk odnotowanych w 2026 roku jest niemal czterokrotnie wyższa od wieloletniej średniej. Co więcej, meteorolodzy zwracają uwagę, że nie chodzi wyłącznie o wyjątkowo niespokojny sezon. Od kilku dziesięcioleci zmienia się również geografia tornad w Stanach Zjednoczonych.
Przez lata symbolem tych gwałtownych zjawisk była tzw. Tornado Alley, czyli Aleja Tornad, obejmująca przede wszystkim Teksas, Oklahomę i Kansas. To właśnie tam występowały warunki szczególnie sprzyjające powstawaniu potężnych burz. Dziś coraz częściej mówi się jednak o przesuwaniu aktywności tornad na wschód, w kierunku Illinois, Indiany, Kentucky i innych stanów środkowej części kraju.
Tegoroczne statystyki dobrze pokazują skalę zmian. W 1996 roku w Illinois odnotowano 71 tornad. Dwadzieścia lat później było ich niemal dwukrotnie więcej, a w 2026 roku liczba przekroczyła już 200. Tymczasem w Teksasie, tradycyjnie kojarzonym z tornadami, do września naliczono zaledwie 58 takich zjawisk, wobec 138 w 1996 roku.
Czy to oznacza, że tornada rzeczywiście stają się u nas częstsze? Odpowiedź nie jest tak prosta.
Część wzrostu wynika z coraz dokładniejszych obserwacji. Jeszcze dwadzieścia czy trzydzieści lat temu niewielkie tornado, które przeszło przez puste pole, mogło pozostać niezauważone. Dzisiaj niemal każdy ma telefon z kamerą, a łowcy burz dokumentują zjawiska i publikują nagrania w mediach społecznościowych. Materiały trafiają również do National Weather Service, pomagając meteorologom potwierdzać przypadki, które dawniej nie znalazłyby się w statystykach.
Ale lepsza dokumentacja nie wyjaśnia wszystkiego. Victor Gensini, profesor Northern Illinois University, od lat bada zmieniającą się geografię tornad. Według niego coraz częściej występują warunki atmosferyczne sprzyjające ich powstawaniu. Chodzi przede wszystkim o połączenie wysokiej wilgotności, niestabilnej atmosfery oraz odpowiednich zmian prędkości i kierunku wiatru.
Ocieplający się klimat może zwiększać ilość wilgoci w atmosferze, dostarczając burzom dodatkowej energii. Nie oznacza to jednak, że każdy cieplejszy rok musi przynosić więcej tornad. Do ich powstania potrzebne jest jednoczesne wystąpienie kilku czynników, a zależności między zmianami klimatu i aktywnością tornad pozostają przedmiotem badań.
Rok 2026 dostarczył mieszkańcom Illinois wielu przykładów niszczycielskiej siły żywiołu. W marcu tornado w rejonie Kankakee spowodowało śmierć trzech osób i uszkodziło około 500 budynków. Z kolei 11 czerwca w rejonie Chicago odnotowano 24 tornada. Kilka dni później potężne tornado EF3 zniszczyło dużą część rodzinnej firmy w Effingham.
Meteorolodzy podkreślają, że jeden rekordowy sezon nie wystarcza, aby przewidzieć przyszłość. Wieloletnie obserwacje wskazują jednak, że tradycyjna Aleja Tornad nie jest już jedynym obszarem szczególnego zagrożenia. Illinois coraz wyraźniej zajmuje miejsce na tej mapie.
