Liczba uczestników największego federalnego programu pomocy żywnościowej w Stanach Zjednoczonych zmniejszyła się w ciągu roku o ponad 13 procent. To znacznie szybszy spadek, niż zakładały wcześniejsze prognozy rządu.
Zmiany są związane między innymi z zaostrzeniem wymagań dotyczących pracy oraz innymi przepisami wprowadzonymi przez ustawę „One Big Beautiful Bill”.
Część osób traci świadczenia SNAP, ponieważ nie spełnia nowych warunków uczestnictwa. Organizacje pomagające rodzinom o niskich dochodach zwracają jednak uwagę, że z programu wypadają również osoby nadal uprawnione do pomocy. Powodem bywają niedotrzymane terminy, brak wymaganych dokumentów lub problemy z dopełnieniem formalności.
Na razie nie wiadomo, jak wielu beneficjentów straciło świadczenia z powodu niespełnienia wymagań dotyczących pracy, a ilu z przyczyn administracyjnych. Sytuację dodatkowo komplikuje przeciążenie stanowych urzędów odpowiedzialnych za obsługę programu.
„W wielu przypadkach nie chodzi o niespełnienie wymagań dotyczących zatrudnienia, lecz o formalności i dokumenty” – powiedziała Tia Fields, analizująca programy pomocy społecznej w organizacji Invest in Louisiana.
Zwolennicy zaostrzenia przepisów mają nadzieję, że spadek liczby uczestników wynika przede wszystkim z poprawy ich sytuacji finansowej. Ich zdaniem część osób zaczęła więcej zarabiać i przestała spełniać kryteria dochodowe programu.
„Jeżeli ludzie opuszczają system pomocy społecznej, ponieważ pracują i poprawiają swoją sytuację, byłby to krok naprzód” – powiedziała Rachel Sheffield z konserwatywnej Heritage Foundation, która popierała wprowadzenie surowszych wymagań.
Miliony osób poza programem
Program SNAP pomaga w zakupie żywności ponad jednej na dziesięć osób w Stanach Zjednoczonych. Większość uczestników programu osiąga dochody poniżej granicy ubóstwa. Świadczenie trafia na specjalne karty, którymi można płacić wyłącznie za produkty spożywcze. Przeciętna miesięczna pomoc wynosi 344 dolary na gospodarstwo domowe.
Według wstępnych danych federalnych liczba uczestników SNAP spadła z 42.2 miliona w maju 2025 roku do 36.6 miliona w maju tego roku. Oznacza to zmniejszenie programu o 5.6 miliona osób w ciągu zaledwie 12 miesięcy. Dane mogą jeszcze zostać skorygowane.
Od 2010 roku przeciętna miesięczna liczba beneficjentów znajdowała się poniżej 40 milionów tylko w dwóch latach – 2019 i 2020. Spadek rozpoczął się po niedawnym szczycie z października 2024 roku, kiedy z programu korzystało 43.3 miliona osób. Wyraźnie przyspieszył po rozpoczęciu wdrażania nowych przepisów.
Największą zmianę odnotowano w Arizonie, gdzie liczba uczestników zmniejszyła się w ciągu roku o ponad połowę. Spadki przekraczające 20 procent wystąpiły również w Georgii, Luizjanie, Nevadzie i na Florydzie.
Department of Children and Families na Florydzie uznał malejącą liczbę beneficjentów za odzwierciedlenie działań stanu zmierzających do zwiększenia samodzielności ekonomicznej mieszkańców. Przedstawiciele organizacji pomocowych wskazują jednak również na inne przyczyny.
Paco Velez, prezes Feeding South Florida, uważa, że część legalnie przebywających w USA imigrantów rezygnuje z ubiegania się o pomoc, obawiając się zainteresowania ze strony władz w związku z zaostrzeniem polityki imigracyjnej obecnej administracji.
Zaostrzone wymagania dotyczące pracy
Wielu dorosłych w wieku 54 lat i młodszych, nieposiadających małoletnich dzieci, od dawna musi pracować, aby otrzymać świadczenia SNAP. Nowa ustawa rozszerzyła ten obowiązek na kolejne grupy.
Większość osób objętych przepisami musi pracować, uczyć się albo wykonywać pracę wolontariacką. Wymóg obejmuje obecnie także osoby w wieku od 55 do 64 lat oraz rodziców dzieci w wieku od 14 do 17 lat.
Z obowiązku nadal zwolnione są osoby, które ukończyły 65 lat, rodzice dzieci poniżej 14. roku życia oraz osoby z ograniczeniami zdrowotnymi.
Rozszerzone wymagania obowiązują już w większości kraju, choć w niektórych miejscach zaczną być stosowane dopiero w przyszłym roku.
W lutym Congressional Budget Office przewidywało, że nowe przepisy oraz inne czynniki stopniowo obniżą liczbę uczestników SNAP do mniej niż 34 milionów w 2036 roku. Spadek okazał się jednak znacznie szybszy. Już w maju liczba beneficjentów znalazła się na poziomie, którego urząd spodziewał się dopiero około 2030 roku.
Kolejne ograniczenia mogą pojawić się w 2027 roku. Stany, w których wskaźnik błędnie naliczonych świadczeń przekroczy 6 procent, będą musiały pokrywać część kosztów programu. Dotyczy to zarówno wypłat zbyt wysokich, jak i zbyt niskich.
Organizacje reprezentujące beneficjentów obawiają się, że stany mogą zacząć częściej odmawiać świadczeń, aby zmniejszyć ryzyko błędów i dodatkowych wydatków. Nowe zasady finansowania mają wejść w życie w październiku 2027 roku, choć Kongres rozważał ich opóźnienie.
Skutki wykraczają poza pomoc na żywność
Rachel Sheffield uważa, że część spadku może być naturalną korektą po rekordowym wzroście liczby uczestników podczas pandemii. Organizacje pomocowe ostrzegają jednak, że utrata SNAP pociąga za sobą także inne konsekwencje.
Dzieci z rodzin otrzymujących te świadczenia mogą być automatycznie zapisywane do programu bezpłatnych posiłków szkolnych. Uczestnictwo w SNAP może również ułatwiać zakwalifikowanie się do programu WIC, wspierającego kobiety w ciąży, matki oraz małe dzieci z rodzin o niskich dochodach.
„Co się stanie, kiedy takie dziecko nie będzie mogło zapłacić za obiad w szkole?” – pyta Tia Fields.
Banki żywności zwiększają zbiórki i starają się odpowiadać na rosnące zapotrzebowanie. Organizacje pomocowe podkreślają jednak, że nie są w stanie zastąpić federalnego programu.
„Bardzo się tym martwimy, ponieważ żaden inny program ani organizacja nie może dorównać skali i skuteczności SNAP” – powiedziała Carolyn Vega z Share Our Strength. „Szkoły nie wypełnią tej luki. Banki żywności również nie będą w stanie tego zrobić”.
