Fajerwerki to jedna z najpiękniejszych tradycji amerykańskiego Dnia Niepodległości. Kolorowe eksplozje światła na nocnym niebie, spektakularne fontanny iskier i magiczne chwile spędzone z rodziną podczas oglądania pokazów – to wszystko sprawia, że 4 lipca staje się naprawdę wyjątkowe.
Zbliżający się Dzień Niepodległości tradycyjnie oznacza, że tysiące osób zastanawiają się, co wolno legalnie odpalać we własnym ogrodzie. Niestety, okazuje się, że wybór jest bardzo ograniczony, a przepisy w Illinois należą do najbardziej restrykcyjnych w całych Stanach Zjednoczonych.
Podczas gdy mieszkańcy Indiany, Wisconsin czy Missouri mogą bez większych problemów kupić wiele rodzajów fajerwerków przeznaczonych do użytku domowego, w Illinois obowiązują znacznie surowsze ograniczenia. Większość materiałów pirotechnicznych pozostaje zakazana, a ich sprzedaż i używanie wymaga specjalnych zezwoleń.
Co jest dozwolone?
Obowiązująca w Illinois ustawa Pyrotechnic Use Act dopuszcza jedynie niewielką grupę produktów – tzw. "novelties" – małych i w miarę bezpiecznych artykułów pirotechnicznych, takich jak zimne ognie (sparklers) i bomby dymne, które nie są uznawane za klasyczne fajerwerki. Można legalnie używać między innymi:
- zimnych ogni,
- tzw. „wężyków” (snake pellets),
- urządzeń wytwarzających dym,
- konfetti wystrzeliwanego sprężynowo (party poppers),
- małych trzaskających kapsli (snappers),
- specjalnych zapałek-zabawek (trick matches),
- niektórych rodzajów kapiszonów do zabawek.
Na tym lista praktycznie się kończy.
Jeszcze bardziej rygorystyczne przepisy obowiązują w Chicago. Na terenie miasta nie wolno używać nawet tych produktów, które są legalne w pozostałej części Illinois. Oznacza to, że zakaz obejmuje również zimne ognie czy popularne „wężyki”.
Dlaczego Illinois zakazało fajerwerków?
Historia tych przepisów sięga lat 40. ubiegłego wieku. Władze stanowe zdecydowały się wówczas na wprowadzenie ograniczeń, chcąc zmniejszyć liczbę pożarów, obrażeń oraz zniszczeń mienia powodowanych przez materiały pirotechniczne.
Przepisy były później kilkakrotnie aktualizowane, jednak ich podstawowe założenie pozostało niezmienne – maksymalne ograniczenie dostępu do fajerwerków wybuchowych.
W 2005 roku Illinois dostosowało swoje prawo do federalnych definicji fajerwerków konsumenckich, przyjmując obowiązujące w całym kraju normy dotyczące ich budowy i składu chemicznego. Stan nie zrezygnował jednak z obowiązującego zakazu sprzedaży i używania większości materiałów wybuchowych.
Kolejna większa zmiana nastąpiła w 2009 roku. Ustawa otrzymała obecną nazwę – Pyrotechnic Use Act – a jednocześnie wprowadzono bardziej rozbudowany system licencjonowania firm, dystrybutorów oraz organizatorów profesjonalnych pokazów fajerwerków.
Za złamanie przepisów grożą kary
Nielegalne posiadanie lub używanie zakazanych fajerwerków może zostać zakwalifikowane jako wykroczenie klasy A (Class A misdemeanor). W zależności od okoliczności grozi za to kara od 75 do 2500 dolarów, a w niektórych przypadkach także kara pozbawienia wolności.
Nadzór nad wydawaniem licencji i zezwoleń dla profesjonalnych pokazów oraz firm zajmujących się sprzedażą materiałów pirotechnicznych sprawuje Illinois Office of the State Fire Marshal.
Co pewien czas do parlamentu stanowego trafiają projekty ustaw, które miałyby dopuścić do sprzedaży większą liczbę fajerwerków konsumenckich. Jak dotąd żadna z tych propozycji nie uzyskała wystarczającego poparcia, dlatego Illinois pozostaje jednym z najbardziej restrykcyjnych stanów w tej dziedzinie.
Policja a fajerwerki – wzmożone kontrole
W Chicago funkcjonariusze nie są w stanie wszystkiego kontrolować w ten dzień, dlatego zwracają uwagę na głośniejsze wybuchy i ewentualnie interweniują w razie skarg i problemów. Z kolei w niektórych miejscowościach na przedmieściach do wyszukiwania nielegalnych fajerwerków oddelegowanych jest w tym okresie nawet po kilka radiowozów.
Sprzedaż nielegalnych fajerwerków w Illinois może zakończyć się rozprawą sądową, choć zdarza się to rzadko. Najczęściej materiały takie są rekwirowane. Każdego roku po długim, lipcowym weekendzie w powiecie Cook niszczonych jest kilkanaście tysięcy funtów nielegalnych sztucznych ogni.
Zwierzęta – zapomniane ofiary fajerwerków
W Dzień Niepodległości wiele zwierząt staje się tak przestraszonych hałasem i zamieszaniem związanym z fajerwerkami, że ucieka ze znanych im środowisk i od znajomych ludzi, co często prowadzi do ich zagubienia. Mogą one również cierpieć z powodu niszczących, a nawet śmiertelnych skutków zdrowotnych spowodowanych stresem.
Nagłe jasne błyski i dźwięki mogą spowodować, że dzikie zwierzęta wybiegną na jezdnie, co skutkuje większą liczbą wypadków samochodowych niż zwykle. Centra rehabilitacji dzikich zwierząt są w tym okresie dosłownie „zalewane” zestresowanymi, rannymi i osierocοnymi dzikimi zwierzętami.
Ciekawostki dotyczące fajerwerków
- W latach 30-tych XIX wieku rozpoczęto nadawanie fajerwerkom różnych barw. Włoscy chemicy jako pierwsi zastosowali metale i ich tlenki, które w odpowiedniej temperaturze spalają się dając określony kolor. Dla uzyskania efektu białych i srebrnych płomieni stosuje się glin. To dzięki niemu również powstają iskry. Za kolor zielony odpowiada bar. Pomarańczowe fajerwerki zawierają sole wapnia. Kolor niebieski zawdzięczamy związkom zawierającym miedź. Za dym podczas pokazów fajerwerków odpowiada cynk. Żelazo stosuje się dla uzyskania iskier, których kolor zależy od temperatury metalu.
- Podczas pokazu fajerwerków dziesięciokrotnie wzrasta ilość niebezpiecznych pyłów w powietrzu wdychana przez widzów.
- Wybuchające w powietrzu fajerwerki to rakiety składające się z dwóch części. Pierwsza to napęd, który wyrzuca rakietę w powietrze. Druga część zawiera mieszaninę, która wybucha dopiero w powietrzu.
