Rada Illinois Tollway jednogłośnie zatwierdziła znaczącą podwyżkę opłat za przejazd płatnymi autostradami. Nowe stawki zaczną obowiązywać w styczniu 2027. Dla kierowców samochodów osobowych oznacza to wzrost opłaty o 45 centów na każdym punkcie poboru, a dla pojazdów komercyjnych – podwyżkę o 30 procent.
Decyzja zapadła w środę rano. Wszyscy obecni członkowie rady zagłosowali za zmianami – wynik głosowania wyniósł 8 do 0.
Dodatkowe wpływy mają sfinansować program inwestycyjny „Driving Connections”, zakładający wydanie 26,5 miliarda dolarów w ciągu 15 lat. Pieniądze mają zostać przeznaczone m.in. na modernizację dróg i mostów oraz projekty mające ograniczyć korki na płatnych trasach Illinois.
Dla osób regularnie korzystających z autostrad podwyżka może oznaczać wyraźnie większe wydatki. Kierowca, który w drodze do pracy przejeżdża przez trzy punkty poboru opłat w każdą stronę, może w skali roku zapłacić prawie 500 dolarów więcej. Co więcej, po wprowadzeniu nowych stawek opłaty mają być aktualizowane co dwa lata w zależności od inflacji.
Obecnie wysokość opłaty dla samochodu osobowego zależy od konkretnego punktu poboru opłat i sposobu płatności. W przypadku I-PASS na wielu popularnych punktach kierowcy płacą dziś około 50–75 centów, choć na niektórych odcinkach stawki są wyższe. Po wejściu podwyżki w życie do każdej z tych opłat zostanie doliczone 45 centów – przykładowo przejazd kosztujący dziś 50 centów będzie kosztował 95 centów, a opłata w wysokości 75 centów wzrośnie do 1,20 dolara. Kierowcy korzystający z Pay By Plate płacą więcej niż użytkownicy I-PASS.
Plan podwyżek od początku budził kontrowersje. Latem Illinois Tollway zorganizowało ponad tuzin publicznych spotkań, podczas których mieszkańcy mogli przedstawić swoje opinie.
Krytycy kwestionują nie tylko samą skalę podwyżki, ale także sposób, w jaki przeprowadzono cały proces. Bryce Hill, starszy dyrektor ds. analiz fiskalnych i ekonomicznych w Illinois Policy Institute, ocenił przed głosowaniem, że decyzja była podejmowana zbyt szybko.
„Było wystarczająco dużo czasu, aby dokładnie to przeanalizować. Zamiast tego mamy do czynienia z politycznym i bardzo przyspieszonym procesem” – powiedział.
Według danych uzyskanych na podstawie wniosku o dostęp do informacji publicznej, Illinois Tollway otrzymało prawie 14 tys. internetowych opinii dotyczących planowanych zmian. Jak podaje Hill, 76 procent respondentów – blisko 10 tys. osób – sprzeciwiało się podwyżkom.
Związki zawodowe poparły wyższe opłaty
Zupełnie inaczej do propozycji podeszły związki zawodowe. Podczas publicznych spotkań wielu pracowników branży budowlanej opowiadało się za zwiększeniem opłat, argumentując, że wieloletni program inwestycyjny oznacza nowe kontrakty i miejsca pracy.
Sprawa wiąże się również z decyzjami podjętymi przez władze Illinois w 2025 roku. Stanowi ustawodawcy przekierowali wówczas 1,1 miliarda dolarów ze stanowego funduszu drogowego na wsparcie Regional Transportation Authority, nadzorującego CTA, Metrę i Pace. W odpowiedzi na obawy związków zawodowych dotyczące możliwego ograniczenia liczby inwestycji drogowych gubernator J.B. Pritzker pomógł wypracować porozumienie umożliwiające Illinois Tollway podniesienie stawek.
Devereaux Johnson z Indiana, Illinois, Iowa Foundation for Fair Contracting przekonywał podczas debaty, że nowy program będzie inwestycją nie tylko w infrastrukturę, ale również w pracowników.
„Ten program inwestuje w pracowników Illinois, finansując projekty budowlane, które tworzą możliwości dla wykwalifikowanych fachowców, dostawców i małych firm” – powiedział.
Dla wielu kierowców takie argumenty nie rekompensują jednak dodatkowych kosztów.
„Wygląda to jak typowa polityka Illinois, w której zwykły mieszkaniec nie ma nic do powiedzenia. Nie dostaje nawet prawdziwej szansy, by się wypowiedzieć, bo wiele takich decyzji zapada za zamkniętymi drzwiami – ocenił kierowca z Grayslake, Allan Conrad.
Od stycznia podwyżkę odczują jednak wszyscy korzystający z płatnych autostrad Illinois. W przypadku osób, które pokonują je codziennie, dodatkowe 45 centów na każdym punkcie poboru opłat może w ciągu roku przełożyć się na setki dolarów dodatkowych wydatków.
