To jedno z tych wydarzeń, które trudno sprowadzić do jednego dnia w kalendarzu. Parada Konstytucji 3 Maja w Chicago to raczej żywa tradycja, coroczne przypomnienie, że historia, tożsamość i wspólnota mogą przetrwać dekady zmian, migracji i politycznych zakrętów.
W sobotę 2 maja o godz. 11:30, ulicami centrum – od Balbo do Columbus Drive – przejdzie 135. edycja parady. Hasło „Happy Birthday, USA! Jeden duch, dwa narody” odwołuje się do 250-lecia Stanów Zjednoczonych i podkreśla wspólne wartości, które od lat łączą Polaków i Amerykanów. Wielkim Marszałkiem został Krzysztof Matyszczyk, związany z Polsko-Słowiańską Federalną Unią Kredytową.
To jednak tylko najnowszy rozdział historii, która sięga końca XIX wieku. Chicagowska Polonia po raz pierwszy uczciła rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja już w 1891 roku – w setną rocznicę jej przyjęcia. Od tamtej pory majowe obchody stały się jednym z najważniejszych symboli obecności Polaków w Ameryce. Początkowo miały charakter głównie religijny, później przerodziły się w masowe zgromadzenia i marsze, które w najlepszych latach przyciągały dziesiątki tysięcy uczestników.
Trasa i forma parady zmieniały się wraz z miastem i samą Polonią. Z polonijnego serca w Humboldt Park wydarzenie przeniosło się po II wojnie światowej do centrum, by ostatecznie zakotwiczyć w okolicach Grant Park. Dziś biało-czerwony pochód na tle jeziora Michigan jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów polskiego święta poza krajem.
Parada to jednak nie tylko przemarsz. Od lat towarzyszą jej wydarzenia, które angażują różne pokolenia – od wyborów Królowej Parady po konkursy dla dzieci i młodzieży. W tym roku zaplanowano m.in. konkurs plastyczny nawiązujący do hasła przewodniego oraz rywalizację na najciekawszy rydwan i grupę marszową. W kalendarzu znalazły się także tradycyjne punkty: ceremonia podniesienia polskiej flagi na Daley Plaza czy wieczorny bankiet.
Skala wydarzenia zmieniała się na przestrzeni lat. W przeszłości parady przyciągały bardzo duże tłumy – bywało, że mówiono o dziesiątkach, a nawet setkach tysięcy uczestników i widzów. Dziś frekwencja jest nieco mniejsza, co odzwierciedla zmiany w samej Polonii i stylu życia kolejnych pokoleń. Wciąż jednak jest to wydarzenie duże, barwne i potrzebne – takie, które na kilka godzin skupia wokół siebie tysiące ludzi i przyciąga uwagę całego miasta.
Na chwilę przerwała ją jedynie pandemia – w 2020 roku paradę odwołano, a rok później przeniesiono do formy wirtualnej. Powrót na ulice był więc czymś więcej niż tylko wznowieniem tradycji – był symbolem powrotu do normalności.
Dziś Parada Konstytucji 3 Maja w Chicago pozostaje największym polonijnym wydarzeniem tego typu na świecie. Łączy historię z teraźniejszością, patriotyzm z lokalną tożsamością, a wspomnienia emigracji z doświadczeniem życia w Ameryce. I choć zmieniają się hasła, marszałkowie i pokolenia uczestników, sens pozostaje ten sam – przypomnienie, że polskość można pielęgnować także tysiące kilometrów od Warszawy.
