Sędzia federalna Nancy J. Rosenstengel wydała w tym tygodniu opinię, która może kosztować powiaty w stanie Illinois miliony dolarów. Chodzi o kontrowersyjny system egzekwowania zaległych podatków od nieruchomości, który Sąd Najwyższy USA uznał za niekonstytucyjny już w 2023 roku.
Przez dziesięciolecia Illinois – podobnie jak do niedawna 13 innych stanów – stosował praktykę polegającą na sprzedaży zaległych rachunków podatkowych podmiotom trzecim. W wyniku kolejnych kroków prawnych nabywcy ci mogli przejąć całą własność nieruchomości. Problem w tym, że właściciele tracili całą wartość swojej nieruchomości, nawet jeśli ich zadłużenie stanowiło tylko jej część.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w sprawie Tyler vs. Hennepin, jeśli ktoś zalega z podatkami na 15 000 dolarów, a jego dom jest wart 40 000 dolarów, właściciel ma konstytucyjne prawo do otrzymania różnicy, czyli 25 000 dolarów. Tymczasem w Illinois właściciel tracił wszystko.
Sprawa wraca do sądu
Sędzia Rosenstengel odmówiła odrzucenia pozwu zbiorowego przeciwko pięciu powiatom Illinois (Henry, Madison, McDonough, St. Clair i Sangamon). Jej decyzja otwiera drogę do procesu, który może zakończyć się obowiązkiem zwrotu pieniędzy byłym właścicielom sprzedanych w ten sposób nieruchomości.
Przykłady są drastyczne: firma Top Metal Buyers straciła około 58 000 dolarów kapitału własnego, gdy jej nieruchomość warta 102 000 dolarów została sprzedana za 44 000 dolarów zaległych podatków. Don Gilliam stracił około 102 000 dolarów, gdy jego dom wart 112 000 dolarów zabrano za zaledwie 10 000 dolarów długu podatkowego. Pozew nazywa to "kradzieżą instytucjonalną".
Skarbnicy powiatów argumentowali, że tylko wykonują prawo stanowe i to stan Illinois powinien ponosić odpowiedzialność. Sędzia Rosenstengel nie zgodziła się z tym stanowiskiem. Wskazała, że choć prawo stanowe nakazuje sprzedaż podatkową, to nie wymaga jej przeprowadzania bez sprawiedliwego odszkodowania. To była "uznaniowa decyzja polityczna" skarbników, a nie wymóg prawny.
Z 14 stanów stosujących ten wadliwy system, tylko Illinois jeszcze go nie zmienił. Próba reformy w Springfield zakończyła się niepowodzeniem wiosną ubiegłego roku. Sprawa może teraz kosztować powiaty miliony dolarów w zwrotach dla byłych właścicieli nieruchomości, którzy stracili swój majątek.
