Czy walka ze zmianami klimatu musi oznaczać kosztowne inwestycje i duże wyrzeczenia? Najnowsze badanie pokazuje, że czasem wystarczy zmienić zawartość talerza. W ciągu zaledwie trzech miesięcy uczestniczki eksperymentu ograniczyły emisje gazów cieplarnianych związane z dietą o ponad jedną trzecią – a przy okazji odczuły wyraźną poprawę samopoczucia.
Badanie opublikowane w czasopiśmie „BMJ Nutrition, Prevention & Health” początkowo wcale nie miało dotyczyć klimatu. Naukowcy chcieli sprawdzić, czy niskotłuszczowa dieta roślinna z dodatkiem soi pomoże kobietom po menopauzie w walce z uderzeniami gorąca. Efekt okazał się pozytywny, ale dopiero późniejsza analiza pokazała drugi, równie istotny rezultat – znaczący spadek emisji związanych z jedzeniem.
Uczestniczki, które przeszły na dietę roślinną, ograniczyły emisje o około 662 gramy dwutlenku węgla dziennie na osobę, co oznacza spadek o 35 procent. W tym samym czasie u kobiet, które nie zmieniły swoich nawyków żywieniowych, nie odnotowano istotnych zmian.
Największy wpływ miało ograniczenie spożycia mięsa, a w dalszej kolejności produktów mlecznych. To istotne, bo rolnictwo – zwłaszcza hodowla zwierząt – należy do głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych, w tym metanu i podtlenku azotu.
Co ciekawe, zmiana diety nie była motywowana troską o środowisko. Uczestniczki zdecydowały się na nią z powodów zdrowotnych. To pokazuje, że realna zmiana może zacząć się od bardzo codziennych decyzji, a nie od wielkich, systemowych działań.
Zdrowie i klimat mogą iść w parze
W badaniu wzięły udział kobiety w wieku od 40 do 65 lat, które doświadczały co najmniej dwóch umiarkowanych lub silnych uderzeń gorąca dziennie. Z 1662 chętnych wybrano 84 osoby, które podzielono na dwie grupy – jedna przeszła na dietę roślinną z dodatkiem soi, druga nie zmieniała dotychczasowych nawyków.
Po 12 tygodniach nie tylko zaobserwowano wyraźny spadek emisji, ale także poprawę zdrowia uczestniczek. Uwagę badaczy zwróciło uwagę to, zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych korelowało z redukcją nasilenia uciążliwych uderzeń gorąca; oznacza to, że kobiety, których dieta uległa najbardziej radykalnym zmianom pod kątem wpływu na środowisko, zazwyczaj odczuwały również największą ulgę w objawach.
Zależność ta utrzymywała się nawet po uwzględnieniu zmian w liczbie spożywanych kalorii.
Badacze podkreślają, że choć mechanizm tego zjawiska nie został jeszcze dokładnie wyjaśniony, wyniki są statystycznie istotne i wskazują na silny związek między dietą a samopoczuciem.
Mała zmiana, duży efekt – czy dieta roślinna może okazać się przełomem w walce o klimat?
Na pierwszy rzut oka kilkaset gramów dwutlenku węgla mniej dziennie może wydawać się niewielką wartością. Jednak w szerszej skali daje to zauważalny efekt. Jak wskazują autorzy badania, redukcja na poziomie 35 proc. odpowiada mniej więcej emisjom związanym z przejechaniem około 600 mil samochodem lub ilości dwutlenku węgla pochłanianej rocznie przez 11 dojrzałych drzew.
To pokazuje, że nawet indywidualne decyzje mogą mieć realne znaczenie, jeśli zostaną powielone przez większą liczbę osób.
Dotychczas wiele kampanii zachęcających do ograniczenia spożycia mięsa opierało się na argumentach ekologicznych, które dla części osób pozostają zbyt abstrakcyjne. To badanie proponuje inne podejście – skupienie się na bezpośrednich korzyściach zdrowotnych.
Uczestniczki nie zmieniały diety z myślą o klimacie. Chciały poprawić jakość życia. Efekt uboczny w postaci znacznego ograniczenia emisji pokazuje jednak, że te dwa cele wcale się nie wykluczają.
W praktyce oznacza to, że walka ze zmianami klimatu nie zawsze musi zaczynać się od wielkich decyzji politycznych czy technologicznych przełomów. Czasem zaczyna się od prostego pytania: co dziś położymy na talerzu.
