W słoneczne popołudnie w Grapevine w Teksasie trzy drony krążą wokół manekina ustawionego na postumencie. To pokaz podczas National School Safety Conference. „Używamy dronów, by zatrzymać strzelaninę w szkole” – tłumaczy Justin Marston, szef firmy Campus Guardian Angel. Jego maszyny w razie ataku mają wystrzeliwać kule pieprzowe i taranować napastnika, by go obezwładnić.
To tylko jeden z dziesiątek produktów, które szkoły mogą dziś kupić, by spróbować ochronić się przed tragedią. Od czasów masakry w Columbine w 1999 roku w amerykańskich szkołach doszło już do ponad 400 strzelanin. Ostatnia miała miejsce w katolickiej szkole w Minneapolis – zginęło dwoje uczniów, a co najmniej 18 osób zostało rannych.
Każda z tych tragedii napędza rynek bezpieczeństwa. Według danych firmy analitycznej Omdia wartość tej branży w Stanach Zjednoczonych sięga już 4 miliardów dolarów – i wciąż rośnie.
Rosnąca oferta, wątpliwa skuteczność
Na konferencji handlowej poświęconej bezpieczeństwu szkolnemu wystawcy prezentują przyciski antynapadowe, tablice kuloodporne, technologie rozpoznawania twarzy, symulatory szkoleń, kamizelki, broń i paralizatory. Dla niektórych producentów szkoły stały się głównym klientem. „To dobry biznes, ale coś jest nie tak, skoro musimy sprzedawać takie rzeczy szkołom” – mówi Tom McDermott z firmy CEIA USA produkującej bramki wykrywające metale.
Swoje stoisko ma też SAM Medical z zestawami ratunkowymi: opaskami uciskowymi, środkami tamującymi krwotok czy opatrunkami na klatkę piersiową. „Niektórzy wolą udawać, że to ich nie dotyczy, ale przygotowanie się jest absolutnie konieczne” – mówi przedstawicielka firmy Sarah McNeeley.
Problem polega na tym, że – jak zwraca uwagę ekspertka Sonali Rajan z organizacji Everytown for Gun Safety – skuteczność większości tych urządzeń nie jest potwierdzona żadnymi dowodami ani badaniami.
Policjant, doradca, opiekun
Konferencja to jednak nie tylko targi sprzętu. Organizator, stowarzyszenie NASRO, prowadzi także szkolenia dla policjantów pracujących w szkołach w różnych dziedzinach, między innymi w zakresie pracy z dziećmi, które doświadczyły traumy, oraz interwencji przed wystąpieniem przemocy.
„Najważniejsza jest relacja z uczniami” – mówi Sarah Mendoza, funkcjonariuszka z Yoakum w Teksasie. „Często to właśnie dzieci przychodzą i mówią, co się dzieje, proszą o pomoc”.
Dyrektor NASRO, były policjant Mo Canady, podkreśla, że rola funkcjonariusza szkolnego jest wyjątkowo trudna. „Oczekujemy, że będą najlepszymi taktykami i jednocześnie najlepszymi doradcami” – mówi. Ale gdy dojdzie do tragedii, każda pomoc i każdy sprzęt okazują się potrzebne.
Co tak naprawdę zapobiega strzelaninom w szkołach
Eksperci ds. przemocy z użyciem broni wskazują, że proste rozwiązania, takie jak zamknięte drzwi, mogą uratować życie – choć same w sobie strzelaniny nie powstrzymają. Władze twierdzą, że prawdopodobnie uratowało to wiele istnień ludzkich w zeszłym miesiącu w Minneapolis.
Naukowcy twierdzą, że inwestowanie w społeczności szkolne, promowanie kultury wsparcia emocjonalnego i zaufania, a także solidne usługi w zakresie zdrowia psychicznego, są kluczem do zapobiegania przemocy z użyciem broni palnej, ponieważ większość sprawców strzelanin szkolnych to obecni lub byli uczniowie, którzy mają myśli samobójcze.
Jillian Peterson z Hamline University, która badała niedoszłych sprawców ataków, mówi, że ci najczęściej rezygnowali z planów z dwóch powodów: braku łatwego dostępu do broni i wsparcia ze strony kogoś, kto w trudnym momencie dał im nadzieję.
„Wydajemy miliardy na sprzęt, który ma stworzyć iluzję bezpieczeństwa, zamiast na psychologów i doradców – na to, co naprawdę może pomóc” – podkreśla Peterson. Dodaje, że pokusa kupienia „niezniszczalnej szkoły” jest zrozumiała, bo gra się tu na najgłębszym strachu rodziców. „Jeśli ktoś mówi: to może ocalić twoje dziecko – jak powiedzieć nie?”
To, że próbuje się „kupić” bezpieczeństwo, wydaje się tak samo amerykańskie jak same strzelaniny w szkołach.
