Kolorowe tubki z owocowymi musami, przekąski z warzywami czy płatki dla niemowląt często są przedstawiane jako zdrowa i wygodna alternatywa dla domowych posiłków. Nowe badanie sugeruje jednak, że wiele z tych produktów ma z prawdziwą, świeżą żywnością niewiele wspólnego. Naukowcy ustalili, że aż 71 procent żywności dla niemowląt sprzedawanej w największych sieciach handlowych w USA to produkty wysoko przetworzone.
Badanie przeprowadzone przez naukowców z George Institute for Global Health objęło 651 produktów przeznaczonych dla niemowląt i małych dzieci, sprzedawanych w największych amerykańskich sieciach sklepów, takich jak Walmart, Kroger, Target czy Costco. W większości z nich dominowały dodatki stosowane głównie po to, by poprawić smak, kolor lub konsystencję.
Szczególnie widoczne było to w przypadku składników owocowych. Owoce pojawiały się w 69 procentach analizowanych produktów, jednak producenci znacznie częściej używali ich przetworzonych form niż świeżych. Badacze zidentyfikowali aż 45 różnych rodzajów przetworzonych składników owocowych – takich jak koncentraty soków czy skoncentrowane przeciery – podczas gdy świeże owoce występowały w zaledwie 21 wariantach.
Jak pierwsze smaki kształtują nawyki żywieniowe
Pierwszy rok życia to okres, w którym dzieci nie tylko zaczynają jeść pokarmy stałe, ale także uczą się, jak jedzenie powinno smakować. Według autorów badania wczesna ekspozycja na intensywnie słodkie lub słone smaki, charakterystyczne dla żywności wysoko przetworzonej, może wpływać na preferencje żywieniowe w późniejszym wieku.
Dodatki poprawiające smak lub konsystencję pojawiały się w 71 procentach analizowanych produktów. Co więcej, produkty oznaczane jako zdrowe – na przykład musy owocowo-warzywne – często zawierały więcej cukru niż ich mniej przetworzone odpowiedniki. W badaniu produkty wysoko przetworzone zawierały średnio 10,8 grama cukru na 100 gramów produktu, podczas gdy wersje minimalnie przetworzone – około 7,8 grama.
Rodzic, który bierze do ręki kolorową saszetkę z etykietą ze świeżymi jagodami i jabłkami, może założyć, że dostaje całe owoce, jednak prawdopodobnie tak nie jest. Na liście składników dominowały zagęszczone soki owocowe i koncentraty przecierów owocowych, zapewniając skoncentrowaną słodycz, jednocześnie technicznie unikając etykiety „dodatek cukru”, choć efekt smakowy jest bardzo podobny.
Długie listy składników nawet w jedzeniu dla niemowląt
Analiza pokazała też ogromne różnice w liczbie składników. Niektóre produkty zawierały tylko jeden składnik, jednak inne miały ich ponad 20. W jednym z badanych produktów naliczono aż 56 składników – więcej niż w wielu gotowych daniach dla dorosłych.
Przekąski dla niemowląt i tzw. finger foods zawierały średnio 16 składników na produkt. Każdy badany produkt z kategorii płatków, kaszek i produktów skrobiowych dla niemowląt został zakwalifikowany jako żywność wysoko przetworzona, a ponad połowa z nich zawierała co najmniej pięć oznak intensywnego przetwarzania.
Równie niepokojąco wyglądał poziom soli. W słonych posiłkach wysoko przetworzonych zawartość sodu była ponad dwukrotnie wyższa niż w produktach minimalnie przetworzonych – średnio 110 miligramów na 100 gramów w porównaniu z 42 miligramami. W niektórych przekąskach poziom sodu sięgał nawet 929 miligramów na 100 gramów.
Dodatki do żywności dla niemowląt odzwierciedlają niezdrową żywność dla dorosłych. Wzmacniacze smaku, zagęszczacze, emulgatory i sztuczne barwniki pojawiały się często. Przekąski i przekąski zawierały wzmacniacze smaku w 70% produktów, a barwniki w 47%. Z kaszkami dla niemowląt i skrobiami było jeszcze gorzej: zagęszczacze w 88% produktów, sole emulgujące w 81%, a emulgatory w 81%.
Wygoda kontra wartości odżywcze
Badacze zwrócili również uwagę na wpływ opakowań. Produkty sprzedawane w małych porcjach, przeznaczonych na szybkie przekąski, zawierały najwięcej składników – średnio 22 na produkt. Popularne tubki z musami owocowymi, których sprzedaż od 2010 roku wzrosła niemal dziewięciokrotnie, zawierały średnio siedem składników, ale symbolizują szerszy trend: rosnącą popularność wygodnych, gotowych produktów kosztem świeżej żywności.
Zdaniem naukowców może to mieć znaczenie dla rozwoju preferencji smakowych dzieci. Jeśli niemowlęta poznają słodkie smaki głównie poprzez skoncentrowane przeciery owocowe, a warzywa poprzez produkty wzbogacone w sól i wzmacniacze smaku, mogą zacząć preferować takie intensywne smaki również w późniejszym życiu. Niektóre badania sugerują, że wczesny kontakt z żywnością wysoko przetworzoną może zwiększać ryzyko otyłości w dzieciństwie.
Luki w przepisach i brak jasnych wskazówek
Autorzy badania zwracają uwagę, że obecne przepisy w Stanach Zjednoczonych nie ograniczają w wyraźny sposób stosowania dodatków funkcjonalnych w żywności dla niemowląt. Rodzice stojący przed półką z jedzeniem dla dzieci często nie mają więc prostego sposobu, by ocenić, które produkty są najbardziej przetworzone.
W innych krajach podejście jest bardziej restrykcyjne. Światowa Organizacja Zdrowia i UNICEF ostrzegają przed marketingiem żywności dla niemowląt zawierającej duże ilości cukru, soli lub składników wzmacniających smak i kolor. Brazylijskie wytyczne żywieniowe dla dzieci poniżej drugiego roku życia zalecają wręcz całkowite unikanie żywności wysoko przetworzonej.
Badanie opublikowane w czasopiśmie „Nutrients” wskazuje, że dominacja wysoko przetworzonych składników w produktach przeznaczonych dla najmłodszych może stać się ważnym problemem zdrowia publicznego. Rodzice starający się wybierać zdrowe opcje często trafiają na półki pełne produktów, które wyglądają naturalnie, ale w rzeczywistości zawierają więcej przetworzonych składników niż świeżych. Zdaniem naukowców potrzebne są wyraźniejsze oznaczenia, zmiany regulacyjne i reformulacja produktów, aby żywność dla niemowląt rzeczywiście wspierała zdrowy rozwój dzieci.
Opr. studyfinds.com
