Amerykańscy kongresmeni przedstawili w ubiegłym tygodniu ponadpartyjny projekt ustawy, który ma całkowicie zakazać stosowania paraquatu — wyjątkowo toksycznego środka chwastobójczego szeroko wykorzystywanego w amerykańskim rolnictwie, a jednocześnie zakazanego już w ponad 70 krajach świata, w tym również w Chinach, gdzie jest on w dużej mierze produkowany.
Co to jest paraquat i dlaczego budzi obawy?
Paraquat to herbicyd stosowany przed siewem, służący do szybkiego niszczenia chwastów przed rozpoczęciem upraw bawełny, soi, kukurydzy i innych roślin. Według federalnych danych każdego roku na amerykańskich polach rozpylanych jest od 11 do 18 milionów funtów tej substancji, czyli około 5–8 tysięcy ton.
Preparat jest bardzo skuteczny, ale jednocześnie należy do najbardziej toksycznych środków stosowanych w rolnictwie. Agencja Ochrony Środowiska (EPA) ostrzega, że już jeden łyk może okazać się śmiertelny, a kontakt ze skórą może prowadzić do ciężkich oparzeń chemicznych. W jednym z udokumentowanych przypadków 65-letni mężczyzna, który rozlał paraquat na ubranie, zmarł po 34 dniach od zetknięciu z substancją.
Od dziesięcioleci naukowcy badają związek między paraquatem a chorobą Parkinsona. Opublikowane w ubiegłym roku badanie wykazało, że osoby mieszkające lub pracujące w pobliżu pól, na których stosuje się ten herbicyd, są znacznie bardziej narażone na zachorowanie na tę postępującą chorobę neurologiczną.
Tysiące pozwów sądowych zostało złożonych przeciwko szwajcarskiemu producentowi paraquatu, firmie Syngenta, oraz Chevron USA, jego dawnemu dystrybutorowi. Powodowie twierdzą, że firmy wiedziały o potencjalnym zagrożeniu dla układu nerwowego, lecz nie ostrzegały użytkowników.
Syngenta konsekwentnie zaprzecza zarzutom, utrzymując, że preparat jest bezpieczny i skuteczny przy prawidłowym stosowaniu, a dotychczasowe recenzowane badania naukowe nie wykazały jednoznacznego związku przyczynowo-skutkowego między paraquatem a chorobą Parkinsona.
Niemniej, w obliczu rosnącej liczby procesów, firma ogłosiła wcześniej w tym roku zamiar zaprzestania globalnej produkcji paraquatu do końca czerwca 2026 roku. Substancja jest jednak nadal sprzedawana przez ponad 750 firm jako preparat generyczny, pod różnymi nazwami handlowymi.
Projekt ustawy i reakcja stanów
Inicjatywę legislacyjną złożyły wspólnie republikańska kongresmenka Anna Paulina Luna z Florydy i demokratyczna kongresmenka Chellie Pingree z Maine.
Proponowane przepisy przewidują unieważnienie wszystkich rejestracji paraquatu, cofnięcie dopuszczalnych norm jego pozostałości w żywności oraz zakaz sprzedaży i stosowania istniejących zapasów. Autorki projektu podkreślają, że ustawa nie przewiduje kolejnych analiz, okresów przejściowych ani dodatkowych opóźnień.
„Stany Zjednoczone nie mają żadnego powodu, by pozwalać na opryskiwanie amerykańskich pól środkiem powiązanym z chorobą Parkinsona. Ten projekt kończy ten proceder” — oświadczyła kongresmenka Luna.
Równocześnie rośnie presja na poziomie stanowym. Vermont stał się w ubiegłym miesiącu pierwszym stanem, który zakazał stosowania paraquatu, a podobne projekty ustaw pojawiły się już w 13 kolejnych stanach. W kwietniu br. grupa ośmiu byłych urzędników EPA wezwała agencję do wydania zakazu, określając go jako „kluczowy krok" w ochronie zdrowia publicznego i społeczności rolniczych.
EPA pod presją
Mimo narastających kontrowersji EPA w 2021 roku przedłużyła rejestrację paraquatu na kolejne 15 lat w ramach rutynowego przeglądu substancji chemicznych.
Decyzja ta została zaskarżona przez organizacje ekologiczne oraz grupy reprezentujące pracowników rolnych. W rezultacie agencja rozpoczęła ponowną ocenę zagrożeń zdrowotnych związanych z używaniem herbicydu.
Od lat o zakaz stosowania paraquatu apelują również organizacje zajmujące się chorobą Parkinsona i ochroną zdrowia, w tym Parkinson's Foundation, Fundacja Michaela J. Foxa oraz Environmental Working Group.
USA coraz bardziej osamotnione
Paradoksalnie, paraquat jest zakazany nawet w Chinach, które pozostają jego głównym producentem. Unia Europejska wycofała tę substancję z użycia już w 2007 roku.
Łącznie ponad 70 państw zdecydowało się na zakaz stosowania paraquatu. Stany Zjednoczone pozostają jednym z nielicznych wysoko rozwiniętych krajów, w których środek ten nadal może być legalnie stosowany na szeroką skalę.
źródła: MLive.com i AL.com
