Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków chce zwiększyć kontrolę nad substancjami dodawanymi do żywności. Zaproponowane w poniedziałek przepisy mają zamknąć istniejącą od dziesięcioleci lukę, która pozwala producentom samodzielnie uznać niektóre składniki za bezpieczne bez obowiązku informowania o tym FDA.
Zmiany są częścią realizowanej przez administrację Donalda Trumpa inicjatywy „Make America Healthy Again” (MAHA). Równocześnie Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) oraz Departament Rolnictwa pracują nad federalną definicją żywności ultraprzetworzonej, która może w przyszłości stać się podstawą kolejnych zmian w amerykańskiej polityce żywieniowej.
Kluczowym elementem nowych przepisów jest system GRAS, czyli „Generally Recognized as Safe” – „powszechnie uznane za bezpieczne”. Jego początki sięgają 1958 roku, kiedy Kongres przyjął przepisy regulujące stosowanie dodatków do żywności.
Substancje uznane za GRAS nie podlegają takiej samej obowiązkowej procedurze zatwierdzania przez FDA przed wprowadzeniem na rynek jak inne dodatki do żywności. Kategoria ta obejmuje zarówno bardzo dobrze znane składniki, takie jak olej rzepakowy, czarny pieprz czy ocet, jak również inne substancje stosowane przez przemysł spożywczy.
Problem polega na tym, że zgodnie z obecnymi zasadami firma może przeprowadzić własną ocenę i dojść do wniosku, że dany składnik spełnia kryteria GRAS. FDA zdecydowanie zachęca producentów do przesyłania takich informacji do agencji, ale obecnie nie jest to obowiązkowe.
W praktyce oznacza to, że federalny regulator może nawet nie wiedzieć o wszystkich substancjach, które trafiły w ten sposób do amerykańskiej żywności.
„Nie wiemy nawet dokładnie, ile substancji chemicznych znajduje się w żywności, którą Amerykanie jedzą każdego dnia” – powiedział w poniedziałek sekretarz zdrowia Robert F. Kennedy Jr.
Koniec z dobrowolnym zgłaszaniem?
Propozycja FDA ma to zmienić. Producenci, którzy uznają substancję dodawaną do żywności dla ludzi lub zwierząt za GRAS, mieliby obowiązek powiadomienia o tym agencji.
Informacje te mają również trafiać do rozszerzonego, publicznie dostępnego wykazu zgłoszeń. Zdaniem administracji pozwoli to zwiększyć przejrzystość systemu oraz zaufanie konsumentów do bezpieczeństwa produktów spożywczych.
Pełniący obowiązki komisarza FDA Kyle Diamantas określił obecny brak obowiązkowego zgłaszania jako lukę informacyjną istniejącą od dziesięcioleci.
Proponowane przepisy nie oznaczają jednak, że wszystkie składniki uznawane obecnie za GRAS są niebezpieczne ani że zostaną wycofane z produktów. Zmiana dotyczy przede wszystkim sposobu informowania FDA i zwiększenia wiedzy agencji na temat substancji stosowanych przez producentów.
Projekt nie jest jeszcze obowiązującym prawem. FDA rozpoczęła 120-dniowy okres przyjmowania komentarzy, podczas którego zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi do proponowanych przepisów.
Co z żywnością ultraprzetworzoną?
Departament Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Departament Rolnictwa przekazały również do końcowego przeglądu propozycję federalnej definicji żywności ultraprzetworzonej.
Obecnie nie istnieje jedna, oficjalna federalna definicja, która byłaby stosowana przez amerykańskie agencje rządowe. Administracja chce stworzyć wspólną podstawę pozwalającą określić, które produkty należą do tej kategorii.
Na szczegóły trzeba będzie jednak poczekać. Diamantas zapowiedział, że więcej informacji dotyczących proponowanej definicji zostanie przedstawionych później.
Działania wpisują się w szerszą strategię „Make America Healthy Again”, której jednym z głównych celów jest ograniczenie chorób przewlekłych poprzez zmiany dotyczące m.in. żywienia i składu produktów spożywczych.
Administracja Trumpa i sekretarz zdrowia Robert F. Kennedy Jr. od miesięcy koncentrują uwagę na składnikach obecnych w amerykańskiej żywności oraz produktach wysoko przetworzonych. W budżecie FDA na realizację priorytetów MAHA przewidziano środki m.in. na działania dotyczące żywienia, potencjalnie szkodliwych substancji i dodatków do żywności oraz bezpieczeństwa całego systemu żywnościowego.
Nowe regulacje GRAS mogą być jednym z najbardziej odczuwalnych dla przemysłu elementów tej polityki. Jeżeli zostaną przyjęte, firmy spożywcze stracą możliwość zachowania w tajemnicy przed FDA faktu, że samodzielnie uznały stosowaną substancję za bezpieczną.
Większa kontrola po ostatnich epidemiach
FDA zapowiada jednocześnie kolejne działania związane z bezpieczeństwem żywności. We wtorek agencja ma opublikować wytyczne dla firm zajmujących się przetwarzaniem świeżo krojonych owoców i warzyw. Mają one dotyczyć ograniczania zagrożeń biologicznych podczas produkcji.
Kwestia bezpieczeństwa świeżej żywności ponownie znalazła się w centrum uwagi w związku z epidemiami salmonellozy i cyklosporozy w USA. Zakażenia powiązane m.in. z sałatą i papryczkami jalapeño dotknęły tysiące osób.
Zmiany dotyczące GRAS, prace nad definicją żywności ultraprzetworzonej oraz nowe zalecenia dotyczące bezpieczeństwa świeżych produktów pokazują, że administracja zamierza zwiększyć federalny nadzór nad tym, co trafia na stoły Amerykanów.
