Tegoroczne lato przyniosło w Stanach Zjednoczonych wyjątkowo dużo przypadków chorób przenoszonych drogą pokarmową, w tym prawdopodobnie największe dotąd ognisko cyklosporozy – choroby wywoływanej przez pasożyta Cyclospora, której najbardziej charakterystycznym objawem jest intensywna, wodnista biegunka.
Według najnowszych danych w USA odnotowano już ponad 20,000 prawdopodobnych przypadków cyklosporozy. Najtrudniejsza sytuacja jest w Michigan, gdzie zachorowania powiązano z wycofaną ze sprzedaży sałatą lodową. Dwie osoby zmarły po zachorowaniu, choć – jak zaznaczyły służby zdrowia – obie cierpiały na poważne choroby współistniejące.
Według Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) w Stanach Zjednoczonych trwają badania co najmniej trzech kolejnych ognisk cyklosporiozy. Jednocześnie prowadzone są dochodzenia dotyczące kilku ognisk salmonelli. Dwa z największych powiązano z wycofanymi z rynku jajkami oraz papryczkami jalapeño, które były dostępne między innymi w restauracjach Chipotle i Qdoba.
Salmonelloza i cyklosporoza mogą powodować bardzo podobne dolegliwości. Różnią się jednak źródłem zakażenia, czasem pojawienia się pierwszych objawów oraz długością choroby.
Skąd bierze się zakażenie?
Zarówno bakterie Salmonella, jak i pasożyt Cyclospora mogą znajdować się w skażonej żywności lub wodzie. W Stanach Zjednoczonych większość ognisk obu chorób związana jest z jedzeniem, choć w przypadku salmonelli źródłem zakażenia mogą być również zwierzęta.
W ostatnich ogniskach salmonelli zakażenia wiązano między innymi z jajkami i drobiem hodowanym przy domach. Bakterie mogą być również przenoszone przez zwierzęta domowe, szczególnie gady.
Według Centers for Disease Control and Prevention (CDC) do produktów najczęściej związanych z zakażeniami salmonellą należą owoce, wieprzowina, warzywa nasienne, orzechy, wołowina i indyk. W praktyce jednak skażona może zostać niemal każda żywność – w przeszłości źródłem ognisk była nawet mąka.
Cyclospora jest natomiast najczęściej związana ze świeżymi owocami i warzywami. Poza sałatą wcześniejsze przypadki cyklosporozy łączono między innymi z malinami, bazylią, kolendrą, zieloną cebulką, groszkiem cukrowym i mieszankami sałat. W różnych dochodzeniach jako potencjalne źródła wskazywano również jeżyny, rukiew wodną, mango i gotowe tacki warzywne.
Istnieje jeszcze jedna ważna różnica. Salmonella może przenosić się z człowieka na człowieka. W przypadku cyklosporozy nie uważa się, aby bezpośrednie zakażenie od chorej osoby było typową drogą transmisji.
Objawy mogą być bardzo podobne
W obu przypadkach jednym z głównych objawów jest biegunka, dlatego na początku trudno samodzielnie stwierdzić, z którym zakażeniem mamy do czynienia.
Salmonelloza najczęściej powoduje wodnistą biegunkę, w której czasami może pojawić się krew lub śluz, oraz silne skurcze i bóle brzucha. Mogą wystąpić również ból głowy, nudności, wymioty i utrata apetytu.
Najbardziej charakterystycznym objawem cyklosporozy jest częsta, wodnista biegunka, która może być bardzo gwałtowna. CDC oraz Cleveland Clinic opisują ją jako „czasami wybuchową”. Chorzy mogą również odczuwać brak apetytu, nudności, wymioty, skurcze brzucha, wzdęcia i gazy. Możliwa jest niewysoka gorączka oraz bardzo silne zmęczenie.
Jedną z ważniejszych wskazówek pozwalających odróżnić obie choroby jest czas pojawienia się objawów.
W przypadku salmonelli problemy mogą rozpocząć się już po sześciu godzinach od spożycia skażonego produktu, choć czasami pojawiają się dopiero po kilku dniach. Typowy okres wynosi od 6 godzin do 6 dni.
Cyclospora rozwija się znacznie wolniej. Pierwsze objawy mogą wystąpić od 2 dni do nawet 2 tygodni po zakażeniu. Oznacza to, że produkt odpowiedzialny za chorobę mógł zostać zjedzony wiele dni wcześniej, co utrudnia ustalenie źródła infekcji.
Różni się także długość choroby. Objawy salmonellozy zwykle utrzymują się od czterech do siedmiu dni. Nieleczona cyklosporoza może natomiast trwać przez kilka tygodni, a dolegliwości mogą okresowo ustępować i ponownie wracać.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
W przypadku obu chorób najważniejsze jest zapobieganie odwodnieniu. CDC zaleca picie dużej ilości płynów, szczególnie jeśli występują biegunka lub wymioty.
Pomocy medycznej należy szukać, jeśli biegunka lub wymioty utrzymują się dłużej niż dwa dni, pojawia się krew w stolcu lub moczu, temperatura przekracza 102 stopnie Fahrenheita (około 39°C) albo występują objawy odwodnienia.
W niektórych przypadkach można stosować leki przeciwbiegunkowe, jednak nie powinno się tego robić bez konsultacji z lekarzem, jeśli biegunka zawiera krew, trwa dłużej niż dwa dni lub towarzyszy jej gorączka.
Cięższe przypadki mogą wymagać leczenia antybiotykami. Wiele osób zakażonych salmonellą zdrowieje jednak samoistnie bez specjalistycznego leczenia. Również niektóre przypadki cyklosporozy mogą ustąpić bez pomocy medycznej, choć choroba może wtedy utrzymywać się znacznie dłużej.
Aby zmniejszyć ryzyko salmonellozy, CDC zaleca przede wszystkim dokładne mycie rąk, właściwe przygotowywanie żywności oraz przestrzeganie zasad jej bezpiecznego przechowywania.
