Za każdym razem, gdy używasz swojej karty kredytowej, płacąc za kawę czy karton jajek, zaciągasz niewielką pożyczkę w swoim banku.
Pod wieloma względami Stany Zjednoczone działają na pożyczonych pieniądzach: hipoteka na dom, pomoc finansowa na studia, pożyczka na samochód, karty kredytowe wykorzystywane przy płaceniu za większość zakupów. W ciągu zaledwie dwóch lat Amerykanie przeszli od napędzanych pandemią, niemal rekordowych oszczędności do dzisiejszego najwyższego w historii poziomu zadłużenia osobistego.
Gospodarka USA liczy na to, że pożyczysz pieniądze i pozostaniesz w długach.
Niemal w ciągu jednego pokolenia Ameryka rozwinęła ogromną zależność od długu. Jej uosobieniem jest ocena kredytowa, która często wciąga nowicjuszy w finansową pułapkę – karząc za brak historii zadłużenia i zmuszając wielu do podejmowania nie zawsze trafnych, czasem kosztownych decyzji.
Kiedy niewielki dług jest lepszy niż brak zadłużenia
Nowe dane z ubiegłego miesiąca wykazały, że zadłużenie gospodarstw domowych w USA przekracza obecnie rekordową kwotę 17 bilionów dolarów. Dla porównania Unia Europejska ma więcej gospodarstw domowych i mniej niż połowę tego zadłużenia.
Bycie odpowiedzialnym finansowo w Stanach Zjednoczonych oznacza „pożyczanie i spłacanie” - mówi Barbara Kiviat, socjolog ekonomiczny na Uniwersytecie Stanforda. „To w pewien sposób wypiera przekonanie, że niepożyczanie w pierwszej kolejności może być także dobrym pomysłem. Ale żyjemy w świecie, w którym tak wiele zależy od tego kredytu”.
To dlatego, że ocena kredytowa stała się najszybszą oceną tego, czy i w jakim stopniu ludzie są godni zaufania finansowego – właściciele, dealerzy samochodowi, firmy ubezpieczeniowe, a nawet niektórzy pracodawcy. Trzycyfrowy wynik jest tworzony na podstawie formuły, która sprawdza historię spłaty zadłużenia; według jego standardów spłacanie długów jest nagradzane, podczas gdy całkowity brak długów jest wadą.
Błędne koło braku historii kredytowej
Bez dobrej historii kredytowej wiele rzeczy zaczyna być droższych: np. polisy ubezpieczeniowe samochodu, kredyty hipoteczne, a nawet czynsz. Właściciele mogą zażądać dodatkowych kaucji lub po prostu odrzucić wniosek.
Nawet dla osób urodzonych w USA sposób działania ocen kredytowych może wydawać się zagadkowy. A dodając do tego barierę językową lub kulturową, jak w przypadku imigrantów, często osób starających się unikać długów za wszelką cenę, może to stanowić poważny problem w codziennym funkcjonowaniu. Mieszkańcy urodzeni za granicą — prawie 14% populacji USA — zwykle przybywają jako „niewidzialni kredytowo”, niezależnie od tego, jaką mieli wcześniej historię kredytową.
Prawo federalne od dawna zakazuje dyskryminacji ze względu na pochodzenie, a Departament Sprawiedliwości mówi, że „ludziom nie można odmawiać równych szans, ponieważ oni lub ich rodziny pochodzą z innego kraju”. To, co banki często odrzucają przy wnioskach o karty kredytowe, to brak „transakcji odnawialnych”. Tłumaczenie: brak historii kredytowej.
Błędne koło stanowi fakt, iż budowanie historii kredytowej zależy w dużej mierze od posiadania tej historii.
Skala problemu
W zeszłym roku Biuro Ochrony Finansów Konsumentów – federalna agencja nadzorująca – zwróciło uwagę na bariery finansowe imigrantów: zagraniczne paszporty były odrzucane jako forma dowodu tożsamości, długoterminowi rezydenci walczyli o finansowanie małych firm, rodziny musiały zbierać gotówkę na zakup domów, nie mogąc uzyskać kredytu hipotecznego.
„Wiele instytucji finansowych stosuje zasady i praktyki, które skutecznie wykluczają niektórych imigrantów z dostępu do usług bankowych i kredytów ze względu na status imigracyjny, nawet wśród tych, którzy mają najlepszą lub zbliżoną do tego poziomu ocenę kredytową” – stwierdziła Sonia Lin z CFPB.
Jeden z niewielu przepisów federalnych, który dotyczy udzielania pożyczek imigrantom — ustawa Community Reinvestment Act — zachęca banki do zaspokajania potrzeb kredytowych osób ze wszystkich przedziałów dochodów. Wpływ na kredytobiorców urodzonych za granicą jest trudny do prześledzenia. Amerykańskie organy nadzoru finansowego pracują nad większą liczbą porad finansowych w językach obcych, starając się zachęcić imigrantów do poznania swoich praw i umożliwić im składanie potencjalnych skarg.
Jednym z rozwiązań w dzisiejszych czasach jest zabezpieczona karta kredytowa, najczęstsze wyjście z pułapki braku historii. Wpłacasz własne pieniądze, powiedzmy 200 dolarów, tworząc w ten sposób własną linię kredytową. Bank śledzi twoje płatności i pobiera wszelkie opłaty. Twoja historia kredytowa się poprawia. Po pół roku lub dłużej możesz odzyskać swój depozyt i przejść na zwykłą kartę kredytową.
Spośród wszystkich długów gospodarstw domowych w USA hipoteki stanowią największą część, ale zadłużenie z tytułu kart kredytowych jest najpowszechniejsze i sięga 1 biliona dolarów. Chociaż nowoczesne karty kredytowe mają zaledwie około 50 lat, 84% dorosłych Amerykanów miało co najmniej jedną do 2021 r. Stagnacja płac przyczyniła się do ich szybkiego zyskiwania na popularności, mówi Kiviat, socjolog ze Stanford. Ponieważ ceny rosły, a płace spadały przez dziesięciolecia, karty kredytowe stały się powszechnym pomostem między wypłatami.
Podłoże ideologiczne: tam, gdzie inne kraje mogą zwiększać dotacje lub świadczenia rządowe, Amerykanie, w narracji kulturowej, która celebruje samodzielność, mają tendencję do radzenia sobie z ryzykiem społecznym za pomocą obfitych pożyczek osobistych.
„Pożyczanie pieniędzy”, pisze Andreas Wiedemann z Princeton University w swojej książce Zadłużone społeczeństwa, „w coraz większym stopniu determinuje szanse życiowe i pełne uczestnictwo jako obywateli ekonomicznych”.
A wyniki kredytowe określają, jak trudna lub łatwa będzie ta droga.
Ich historia sięga na długo przed kartami kredytowymi: od sprzedawców detalicznych w XIX wieku, następnie szerzącej się dyskryminacji kredytowej, która pozostawała legalna do lat 70. Dopiero około 20 lat temu ludzie mogli zobaczyć ocenę ich zdolności kredytowej - i wkrótce uzyskanie dobrego wyniku stało się takim priorytetem, że kupowanie na kredyt zaczęło sprawiać wrażenie, że służy wyższemu celowi.
Ale to nadmierne skupienie się na tworzeniu i poprawianiu wyników, jak pisze Kiviat, „pozostawia niewiele miejsca na rozmowy o tym, dlaczego Amerykanom bez punktacji tak trudno jest uzyskać towary i usługi, których potrzebują, bez uciekania się do zaciągania długów".
jm
