Z pozoru niegroźne objawy wiosennego kataru i łzawiących oczu mogą mieć poważniejsze skutki, niż się wydaje. Według nowych badań opublikowanych w czasopiśmie Journal of Health Economics, alergie sezonowe wywoływane przez pyłki roślin mogą zwiększać ryzyko samobójstw. Naukowcy dowodzą, że nawet łagodne dolegliwości fizyczne – wcześniej uznawane za nieistotne w tym kontekście – mogą stać się czynnikiem ryzyka.
Pyłki a statystyki samobójstw
Zespół badaczy przeanalizował dane z 34 amerykańskich metropolii, łącząc codzienne pomiary stężenia pyłków z liczbą samobójstw rejestrowanych każdego dnia. Aby uniknąć zniekształceń, uwzględniono takie czynniki jak temperatura, opady i wiatr, a także różnice w klimacie i roślinności pomiędzy regionami. Dzięki temu naukowcy mogli porównać dni o nietypowo wysokim poziomie pyłków z dniami, w których ich stężenie było niskie – w tym samym miejscu i czasie.
Wnioski okazały się niepokojące. W dni o średnim stężeniu pyłków liczba samobójstw rosła o 5,5%, a przy wysokim – o 7,4%. Największy wzrost odnotowano wśród osób z historią zaburzeń psychicznych lub wcześniejszym leczeniem psychiatrycznym.
Badacze zauważyli także, że w dni z dużym stężeniem pyłków mieszkańcy częściej zgłaszali objawy depresji, rozdrażnienie i wyczerpanie.
Jak alergie wpływają na psychikę
Choć mechanizm tego zjawiska nie jest jeszcze w pełni poznany, naukowcy podejrzewają, że kluczową rolę odgrywają zaburzenia snu. Objawy alergii – takie jak kichanie, zatkany nos, swędzące oczy i gardło – sprawiają, że wielu ludzi śpi gorzej i budzi się zmęczonych. Niedobór snu z kolei wpływa na nastrój, koncentrację i odporność psychiczną.
W Stanach Zjednoczonych ponad 80 milionów osób co roku cierpi na sezonowe alergie. Większość z nich nie zdaje sobie sprawy, że objawy te mogą nie tylko utrudniać codzienne funkcjonowanie, ale również pogłębiać objawy depresji i zwiększać podatność na myśli samobójcze.
Problem narastający wraz z ociepleniem klimatu
W latach 2000-2018 wskaźnik samobójstw w USA wzrósł o 37%. W 2022 roku życie odebrało sobie ponad 49 tysięcy osób, a ponad 616 000 zgłosiło się na oddziały ratunkowe z powodu urazów spowodowanych samookaleczeniem. Choć najczęściej przyczyną są czynniki społeczne i ekonomiczne, badacze coraz częściej wskazują również na wpływ środowiska – w tym pogody i zanieczyszczeń.
Zmiany klimatyczne tylko pogłębiają ten problem. Wyższe temperatury wydłużają sezon pylenia i zwiększają ilość pyłków w powietrzu. W ciągu ostatnich 20 lat sezon alergiczny w wielu regionach Ameryki Północnej trwa dłużej niż kiedykolwiek wcześniej, a prognozy pokazują, że sytuacja będzie się pogarszać.
Więcej pyłków oznacza więcej alergii – a to z kolei może prowadzić do nasilenia problemów ze snem, pogorszenia nastroju i obniżenia ogólnego samopoczucia psychicznego.
Autorzy badań podkreślają, że Stany Zjednoczone nie mają jednolitego systemu monitorowania pyłków. W większości społeczności brakuje wiarygodnych prognoz i ostrzeżeń, które pozwoliłyby osobom wrażliwym przygotować się na dni o wysokim stężeniu alergenów.
„Ta luka utrudnia nie tylko prewencję, ale też dalsze badania” – piszą naukowcy. Ich analiza objęła wyłącznie miasta, gdzie dostępne były dane o poziomie pyłków i statystykach zgonów, więc nie wiadomo, jak sytuacja wygląda na terenach wiejskich, gdzie opieka psychiatryczna jest ograniczona, a wskaźniki samobójstw rosną.
Jak można się chronić
Specjaliści podkreślają, że osoby zmagające się z problemami psychicznymi powinny regularnie leczyć objawy alergii. Dostępne bez recepty leki przeciwhistaminowe często skutecznie łagodzą symptomy i poprawiają jakość snu.
W szerszej perspektywie badacze apelują o lepszy monitoring pyłków i publiczne komunikaty ostrzegawcze, które mogłyby pomóc w zapobieganiu kryzysom.
„Świadomość, że w czasie silnego pylenia może pogarszać się nie tylko nasze samopoczucie fizyczne, ale i psychiczne, jest kluczowa – podkreślają autorzy.
Ich kolejne badania, wspierane przez American Foundation for Suicide Prevention, mają skupić się właśnie na wpływie pylenia na społeczności wiejskie, które najbardziej potrzebują wsparcia.
