W 2025 roku funkcjonariusze Chicago Police Department przeprowadzili 267 240 kontroli drogowych, które nie zostały prawidłowo udokumentowane, wynika z danych uzyskanych przez WTTW News. To niemal 27 procent więcej niż rok wcześniej, gdy podobnych przypadków było ponad 210 tysięcy.
W praktyce oznacza to, że w ubiegłym roku policjanci wykonywali średnio 732 kontrole drogowe dziennie, które nie zostały zapisane w wymagany sposób zgodnie z procedurami departamentu i prawem stanu Illinois. Dane pochodzą z miejskiego Office of Emergency Management and Communications (OEMC) i zostały uzyskane na podstawie wniosku o dostęp do informacji publicznej.
Przedstawiciele chicagowskiej policji ani biura burmistrza nie odpowiedzieli na pytania dziennikarzy dotyczące tych ustaleń.
Spada liczba udokumentowanych kontroli
Siedem miesięcy temu jeden z wysokich rangą przedstawicieli policji powiedział radnym Chicago, że kierownictwo departamentu pracuje nad rozwiązaniem problemu, który określił jako „rozbieżność” w danych dotyczących kontroli drogowych.
Analiza polegała na porównaniu dwóch zestawów informacji: liczby kontroli drogowych zapisanych przez policjantów na specjalnych formularzach TSS – potocznie nazywanych „blue card” – oraz liczby interwencji zarejestrowanych przez dyspozytorów OEMC.
Z danych policji wynika, że w 2025 roku funkcjonariusze wypełnili 224 846 takich formularzy, czyli o 24 procent mniej niż rok wcześniej.
Szef chicagowskiej policji, Larry Snelling, zapowiadał, że chce ograniczyć liczbę rutynowych kontroli drogowych i skoncentrować działania policji przede wszystkim na niebezpiecznych kierowcach oraz przestępczości.
Między rokiem 2023 a 2025 liczba udokumentowanych kontroli drogowych spadła w Chicago o ponad 58 procent. W tym samym okresie liczba zabójstw w mieście zmniejszyła się o niemal 33 procent, a liczba strzelanin o ponad 37 procent, wynika z miejskich statystyk.
Każda kontrola powinna być zapisana
Obowiązująca polityka CPD dotycząca kontroli drogowych została ostatnio zaktualizowana siedem lat temu i jasno wymaga, aby każde zatrzymanie kierowcy było udokumentowane.
Funkcjonariusz musi nie tylko powiadomić dyspozytora, ale także ręcznie wypełnić formularz „blue card”. Dokument zawiera szczegółowe informacje, m.in.:
– powód zatrzymania pojazdu
– imię i nazwisko kierowcy oraz adres
– płeć i rok urodzenia
– subiektywną ocenę rasy kierowcy dokonaną przez funkcjonariusza.
Zgodnie z zasadami policjanci nie mogą pytać kierowców o ich rasę, dlatego informacja ta jest wpisywana na podstawie oceny funkcjonariusza. Formularz zawiera również nazwisko policjanta i numer odznaki.
Na dokumencie należy także zapisać markę i rocznik pojazdu, miejsce oraz czas rozpoczęcia i zakończenia kontroli. Policjant musi również zaznaczyć, czy poprosił o zgodę na przeszukanie samochodu, czy takie przeszukanie przeprowadzono oraz z jakiego powodu.
Jeśli podczas kontroli znaleziono narkotyki, broń lub inne nielegalne przedmioty, również musi to zostać odnotowane.
Każda kontrola zostawia jednak także ślad w systemie dyspozytorskim, ponieważ funkcjonariusz rozpoczynający interwencję musi skontaktować się z centrum dyspozytorskim OEMC. Dzięki temu istnieje zapis wszystkich zatrzymań, nawet jeśli formularz „blue card” nie został później wypełniony.
Trwają negocjacje dotyczące nowych zasad
Jednocześnie od niemal roku trwają zakulisowe negocjacje między kierownictwem policji, władzami miasta oraz biurem prokuratora generalnego Illinois Kwame Raoula dotyczące zmian w zasadach kontroli drogowych.
Rozmowy dotyczą tego, czy policjanci powinni zostać pozbawieni możliwości zatrzymywania kierowców za drobne wykroczenia techniczne, takie jak nieaktualna rejestracja pojazdu czy niesprawne oświetlenie. Krytycy twierdzą, że takie kontrole są często wykorzystywane jako pretekst do szukania dowodów innych przestępstw.
Snelling uważa jednak, że policja musi zachować możliwość takich zatrzymań, ponieważ – jego zdaniem – pozwalają one zapobiegać niebezpiecznym sytuacjom na drogach.
Odmienne stanowisko prezentuje większość członków Community Commission for Public Safety and Accountability (CCPSA), czyli cywilnej komisji nadzorującej policję. Jej przedstawiciele twierdzą, że tego typu kontrole „przynoszą więcej szkody niż pożytku” i w wielu przypadkach powinny zostać zakazane.
Komisja ma uprawnienia do zatwierdzania nowych zasad działania policji.
Negocjacje mogą doprowadzić do rozszerzenia federalnego nadzoru nad reformą chicagowskiej policji – tzw. consent decree – tak, aby objął on również kontrole drogowe. Ostateczne porozumienie musi zostać zaakceptowane przez prokuratora generalnego Illinois, niezależny zespół monitorujący reformy oraz federalny sąd.
Kontrole drogowe od lat budzą kontrowersje
Zatrzymania drogowe od dawna są jednym z najbardziej spornych elementów reformy chicagowskiej policji. Podczas takich interwencji funkcjonariusze wchodzą w bezpośredni kontakt z mieszkańcami miasta, często w napiętej atmosferze.
W listopadzie podczas kontroli drogowej zginął policjant Enrique Martinez, a w sierpniu 2021 roku w podobnych okolicznościach zastrzelona została funkcjonariuszka Ella French.
Kontrowersje wzbudził także incydent z marca 2024 roku, gdy podczas kontroli drogowej czterech policjantów oddało 96 strzałów w ciągu 41 sekund do Dextera Reeda, trafiając go 13 razy. Mężczyzna wcześniej postrzelił jednego z funkcjonariuszy. Reed został zatrzymany pod zarzutem jazdy bez zapiętych pasów bezpieczeństwa.
Pozew o dyskryminację rasową
Miasto Chicago zmaga się również z pozwem zbiorowym, w którym zarzuca się policji prowadzenie szeroko zakrojonej kampanii kontroli drogowych wymierzonych w czarnych i latynoskich kierowców. Według pozwu ma to być kolejny rozdział „długiej i niechlubnej historii rasowej dyskryminacji” w mieście.
Z dokumentów sądowych wynika, że trzech powodów w tej sprawie zostało zatrzymanych przez policję wielokrotnie, nawet po złożeniu pozwu w lipcu 2023 roku.
Sędzia prowadzący sprawę nie zdecydował jeszcze, czy pozew zostanie rozszerzony tak, aby objąć wszystkich czarnych i latynoskich mieszkańców Chicago, którzy zostali lub mogą zostać zatrzymani podczas kontroli drogowej w przyszłości.
