Z prawie 700 000 rozwodów w Stanach Zjednoczonych każdego roku, 70% jest inicjowanych przez kobiety.
W 2021 roku Rebecca wystąpiła o rozwód w stanie Karolina Północna. Była zaskoczona, gdy dowiedziała się, że zanim będzie mogła złożyć wniosek, musi najpierw poczekać cały rok, ponieważ Karolina Północna jest jednym ze stanów wymagających okresu separacji, zanim pary mogą złożyć wniosek o rozwód. Chociaż była pewna swojej decyzji, Rebecca nie mogła zrobić nic innego, jak tylko odliczać dni – i legalnie pozostać w związku małżeńskim.
Dziennikarze magazynu Time postanowili lepiej zrozumieć wymagania, które mogą powstrzymywać ludzi przed zakończeniem nieszczęśliwych małżeństw, przyglądając się polityce rozwodowej w poszczególnych stanach. Odkryli, że rozwody w Stanach Zjednoczonych są regulowane zbiorem zasad, które utrudniają proces zakończenia małżeństwa i mają nieproporcjonalnie szkodliwy wpływ na kobiety. I choć te przepisy były dla Rebeki jedynie zagmatwane i niewygodne, wpływ, jaki mogą mieć na kobiety w niestabilnych finansowo lub pełnych przemocy związkach, jest po prostu druzgocący. Polityka, która każe ludziom czekać z rozwodem, jest w najlepszym razie paternalistyczna, a w najgorszym niebezpieczna.
Rebecca mieszka w jednym z zaledwie siedmiu stanów, które wymagają, aby pary mieszkały w oddzielnych gospodarstwach domowych, zanim jeden z małżonków będzie mógł złożyć wniosek o rozwód. Karolina Północna i Karolina Południowa wymagają obowiązkowych rocznych okresów separacji, podczas gdy Delaware, Luizjana, Montana, Vermont i Wirginia wymagają okresu sześciu miesięcy. A to tylko stany, które nakładają okresy oczekiwania przed złożeniem wniosku: 35 stanów wymaga okresu „ochłodzenia”, w którym pary muszą odczekać minimalną ilość czasu po złożeniu wniosku o rozwód, aby został sfinalizowany. W stanach takich jak Floryda, Wirginia Zachodnia i Wyoming czas oczekiwania może trwać 20 dni. Ale jeśli próbujesz się rozwieść w Massachusetts, musisz odczekać co najmniej 300 dni od złożenia wniosku o rozwód. A jeśli naprawdę masz pecha, możesz żyć w stanie, który wymaga zarówno okresu separacji, jak i okresu „ochłonięcia”.
Te wymagane okresy oczekiwania mogą stwarzać niebezpieczne sytuacje dla osób, które w nich utknęły. „Im dłużej trwa uzyskanie tego orzeczenia sądowego, tym dłużej para porusza się po systemie i musi samodzielnie rozwiązywać problemy” - mówi Amy Barasch, dyrektor wykonawczy Her Justice, nowojorskiej organizacji non-profit, która świadczy usługi prawne dla kobiety w trudnej sytuacji. „Zwykle osobą, dla której jest to największe wyzwanie, jest partner, który ma mniejszą władzę, mniej pieniędzy i prawdopodobnie jest bardziej zaangażowany w wychowywanie dzieci”. W wielu heteroseksualnych domach tym partnerem jest kobieta.
Jak najbardziej utrudnić rozwód
Postępowanie rozwodowe ustala parametry podziału wspólnego majątku i obowiązków małżeńskich, takich jak współrodzicielstwo. Ale w przypadku par rozwodzących się w stanie z wymaganym okresem separacji, mają one od sześciu miesięcy do roku małżeńskiego zawieszenia: chociaż muszą żyć oddzielnie, ale pozostają legalnie małżeństwem. Tak naprawdę rozwodzący się małżonkowie są w tym czasie pozostawieni sami sobie, musząc radzić sobie z problemem niejasności finansów i ustalenia wielu innych kwestii, co do których wcześniej decyzje podejmowano wspólnie. To sprawia, że w szczególności kobiety są postawione w trudnej sytuacji, ponieważ tylko 30% żon w domach z podwójnymi dochodami zarabia więcej niż ich mężowie. W stanach, w których do rozwodu wymagany jest okres separacji, nic nie stoi na przeszkodzie, aby na przykład jeden z małżonków opróżnił wspólne konto bankowe lub wyprzedał majątek małżeński, a wszystko to w legalnym związku małżeńskim.
Te skomplikowane prawa są pozostałością po trudnej amerykańskiej tradycji: jak najbardziej utrudnić rozwód. Do lat pięćdziesiątych XX wieku sprawy rozwodowe były rozpatrywane w tradycyjnym systemie prawnym, który wymagał, aby jeden z małżonków skrzywdził drugiego na podstawie określonego zestawu „uzasadnionych” powodów zakończenia małżeństwa – takich jak cudzołóstwo lub skrajne okrucieństwo. Składający petycję małżonek musiał udowodnić winę, co wymagało przedstawienia sądowi obszernych i często stronniczych ze względu na płeć dowodów. Gdy postępowanie rozwodowe zaczęło przenosić się do nowych, ogólnostanowych systemów sądów rodzinnych, stany uchwaliły zasady rozwodów bez winy, w ramach których małżeństwa mogły legalnie rozstać się bez konieczności wykazywania winy jednego z małżonków. W latach siedemdziesiątych i później rozwody bez orzekania o winie stały się dostępne w całym kraju i zmniejszyły przeszkody w składaniu wniosków. Nastąpił gwałtowny wzrost liczby rozwodów, ponieważ po raz pierwszy ludzie mieli łatwiejszy sposób zakończenia niechcianych małżeństw.
Rozwód bez winy
Obecnie złożenie wniosku o rozwód bez winy jest jedyną opcją w 17 stanach, podczas gdy pary w pozostałych 33 mogą zdecydować się na złożenie wniosku, powołując się na winę lub bez winy. Jeśli wybierzesz drogę bez winy, możesz uniknąć konieczności udowodnienia wykroczeń współmałżonka w sądzie. Ale ze względu na wymagania dotyczące separacji i okresu „ochłonięcia”, nadal możesz być wymagane czekanie miesiącami lub dłużej niż rok na sfinalizowanie rozwodu. Przepisy dotyczące okresu oczekiwania działają jako środek odstraszający przed rozwodem, który wciąż przypomina stary system win.
Nadzieja na zmianę?
13 kwietnia 2023 r. członek Izby Reprezentantów Charles Smithz Karoliny Północnej, złożył ponadpartyjny projekt ustawy House Bill 604, aby pomóc zreformować stanową politykę dotyczącą okresu karencji. Kiedy Smith rozmawiał z ekspertami prawa rodzinnego o ich spostrzeżeniach podczas przygotowywania projektu ustawy, zapytał, czy roczny okres separacji w Karolinie Północnej pochodzi z przestarzałej historii. „Tak naprawdę nie widzieli innego powodu” — powiedział nam Smith. „Chodziło o to, że zanim zdecydujesz, czy naprawdę chcesz się rozwieść, musisz poczekać rok, aby dowiedzieć się, czy jesteś gotowy do podjęcia tej decyzji. To wszystko, co mi dali.
Nowa ustawa eliminuje wymagany roczny okres separacji, szczególnie w przypadku ofiar przemocy domowej, co w pewnym stopniu pokrywa się z niedawno złożonym ponadpartyjnym projektem ustawy Senate Bill 575. Jednak jak dotychczas, żadna ustawa nie dotyczy okresu „ochłonięcia” po złożeniu wniosku.
Kobiety stanowią 85% ofiar przemocy i są najbardziej narażone na poważne obrażenia lub śmierć, gdy próbują opuścić swoich oprawców. Ale w niektórych stanach, w tym w Karolinie Północnej, ofiary przemocy domowej muszą bez wyjątku przejść obowiązkowe okresy oczekiwania przed złożeniem wniosku o rozwód.
Smith zaczynał swoją karierę jako prokurator okręgowy specjalizujący się w sprawach dotyczących przemocy w rodzinie, gdzie dostrzegł niebezpieczeństwo przeciągania decyzji dla ofiar. „Przy tym, jak cykliczna jest relacja [przemoc domowa], natychmiastowa ucieczka jest szczególnie ważna, aby przerwać ten cykl” – powiedział. „Im więcej czasu mija, tym większą władzę ma sprawca”.
Podjęta przez Karolinę Północną w 2015 r. próba wyeliminowania rocznego okresu oczekiwania w przypadku skazania jednego z małżonków za przestępstwo nie powiodła się, podobnie jak inne podobne propozycje. W zeszłym miesiącu Virginia przedstawiła projekt ustawy, który „umarł śmiercią naturalną” podczas obrad w komisji. A ponieważ roczny okres separacji Karoliny Południowej jest zapisany w jej konstytucji, wszelkie zmiany wymagałyby zatwierdzenia poprawki przez wyborców – działania, które w przeszłości się nie powiodły.
5 dni czekania na ślub, 455 na rozwód
Każdy z tych projektów ustaw miał na celu złagodzenie przestarzałych przepisów, które narażają kobiety na niebezpieczeństwo. Ale musimy zastanowić się, jak nasze społeczeństwo postrzega rozwód w szerszym zakresie. „Mamy politykę federalną, która zdecydowanie zachęca do zawierania małżeństw” — powiedziała nam Amy Barasch. „Upewniamy się, że jeśli masz niskie dochody, znoszone są opłaty za uzyskanie zezwolenia na zawarcie małżeństwa. Usuwamy każdą możliwą barierę. Ale jeśli zdecydujesz się zakończyć to małżeństwo, pojawiają się dodatkowe utrudnienia”.
Podczas gdy 38 stanów ma obowiązkowy okres oczekiwania na nawet najprostszy rozwód, wynoszący od 20 do 455 dni, tylko 18 stanów wymaga jakiegokolwiek oczekiwania na zawarcie małżeństwa – z których najdłuższy trwa pięć dni.
Potrzebujemy szeroko zakrojonej reformy polityki rozwodowej i wyeliminowania okresów karencji w stanach, które ich wymagają. Ale musimy również brać pod uwagę to, dlaczego rozwód nadal jest jednym z najdroższych, najbardziej skomplikowanych i stresujących doświadczeń życiowych dla dorosłych Amerykanów. Zdolność i czas potrzebny do zakończenia nieszczęśliwego lub niebezpiecznego małżeństwa nie powinny zależeć od tego, czy mieszkasz w Karolinie, czy w Kalifornii. Musimy uczynić rozwód dostępnym, bezpieczniejszym i bardziej sprawiedliwym dla wszystkich.
„Postrzegamy rozwód jako kwestię sprawiedliwości społecznej” – powiedziała Barasch. „Podkreślanie wpływu absurdalnie skomplikowanych przepisów rozwodowych jest bardzo ważne, zwłaszcza dla kobiet”.
jm
