Poniższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych należy skonsultować się z wykwalifikowanym prawnikiem imigracyjnym.
W obliczu wzmożonych działań amerykańskiej Służby Imigracyjnej i Celnej (ICE), pytanie o obowiązek noszenia dokumentów przy sobie staje się coraz bardziej aktualne zarówno dla rezydentów stałych, jak i obywateli USA.
Posiadacze zielonych kart
Sekcja 264 ustawy Immigration and Nationality Act wymaga od osób dorosłych niebędących obywatelami USA noszenia przy sobie "przez cały czas" dowodu rejestracji – w praktyce zielonej karty (formularz I-551). Naruszenie przepisu stanowi wykroczenie zagrożone grzywną do 5 000 dolarów lub karą do 30 dni więzienia.
20 stycznia 2025 roku prezydent Trump podpisał zarządzenie wykonawcze nakazujące agencjom "wiernie wykonywać przepisy imigracyjne". W marcu wdrożono zmodernizowany proces rejestracji oraz wskazówki dotyczące obowiązku noszenia dokumentów.
Grupy działające na rzecz ochrony praw imigrantów złożyły pozew, argumentując, że wymóg ten "zachęca do arbitralnego działania policji i profilowania rasowego". Sędzia odmówił rozpatrywania sprawy co do meritum, stwierdzając brak podstaw procesowych. Przepis pozostaje w mocy.
Profesor Jonathan Weinberg z Wayne State University Law School zauważa, że współczesny system rejestracji jest "zawiły i niespójny", ponieważ oryginalny system zniknął dziesięciolecia temu. Dlatego codzienne egzekwowanie tego obowiązku było rzadkie w ostatnich dziesięcioleciach – aż do teraz.
Obywatele USA
Choć obywatele USA nie mają prawnego obowiązku noszenia dokumentów, rosnąca liczba zatrzymań przez ICE – w tym pomyłkowych – skłania wielu do rozważenia noszenia przy sobie dowodu obywatelstwa. Od czerwca 2025 roku DHS dokonał tysięcy zatrzymań. Choć większość dotyczy osób pochodzenia latynoskiego, zdarzają się też zatrzymania przedstawicieli innych grup, w tym Polaków.
W teorii prawo jazdy lub stanowe ID powinny wystarczyć do potwierdzenia tożsamości, jednak nie są one dowodem obywatelstwa. W praktyce, w obliczu pomyłkowych zatrzymań, noszenie paszportu lub karty paszportowej daje większą pewność i może przyspieszyć wyjaśnienie sytuacji.
Warto jednak pamiętać, że doświadczenia poszczególnych osób podczas kontroli mogą być różne, ponieważ wiele zależy od indywidualnej oceny agenta przeprowadzającego zatrzymanie oraz konkretnych okoliczności sytuacji.
W rozmowie z Telemundo Chicago prawniczka Layla Suleiman González radzi osobom zaniepokojonym, aby rozważyły noszenie przy sobie paszportu lub karty paszportowej. "Myślę, że tak, lepiej nosić paszport" - mówi. Podkreśla jednak ważną kwestię: "Nie musicie odpowiadać na ich pytania, nie musicie mówić skąd jesteście, nie musicie mówić, czy jesteście obywatelem. Nie musicie z nimi rozmawiać ani dawać im żadnych informacji. To oni muszą udowodnić, kim jesteście".
González zwraca uwagę na niepokojący fakt: "Prawda jest taka, że zatrzymano już wielu obywateli. I nawet gdy mówią 'jestem obywatelem, jestem obywatelem', i tak zostają zabrani".
Technologie identyfikacji stosowane przez ICE
ICE wykorzystuje zaawansowane technologie do weryfikacji tożsamości i statusu imigracyjnego, w tym bazy danych biometrycznych, rozpoznawanie twarzy oraz współpracę z innymi agencjami. Podczas aresztowań odciski palców są automatycznie sprawdzane w połączonych bazach danych FBI i DHS, a policja dzieli się danymi biometrycznymi z władzami imigracyjnymi.
ICE ma również dostęp do baz danych stanowych zawierających miliony zdjęć z praw jazdy. Ważne jest jednak rozróżnienie: prawo jazdy wydane w USA generalnie nie może być użyte jako dowód obywatelstwa przed ICE, choć może pomóc w identyfikacji osoby.
REAL ID a dowód obywatelstwa
Warto wyjaśnić często pojawiające się nieporozumienie: REAL ID, choć wymaga weryfikacji tożsamości, nie jest dowodem obywatelstwa. Inaczej jest w przypadku Enhanced Driver's License (EDL) - ulepszonego prawa jazdy, które rzeczywiście potwierdza zarówno tożsamość, jak i obywatelstwo amerykańskie. EDL zawiera chip RFID z danymi posiadacza i jest uznawany za dowód obywatelstwa na przejściach granicznych, jednak jest wydawany tylko w pięciu stanach: Waszyngton, Minnesota, Michigan, Nowy Jork i Vermont. Dla osób spoza tych stanów standardowe prawo jazdy, nawet z oznaczeniem REAL ID, nie stanowi dowodu obywatelstwa podczas kontroli ICE.
Jakie dokumenty mogą służyć jako dowód obywatelstwa?
Rząd USA uznaje następujące formy dowodu obywatelstwa: paszport USA, karta paszportowa USA, akt urodzenia, certyfikat obywatelstwa, certyfikat naturalizacji.
Karta paszportowa jest szczególnie wygodną opcją – ma rozmiar karty kredytowej, jest tańsza niż pełny paszport (65 dolarów dla dorosłych, 50 dolarów dla dzieci) i łatwiej ją nosić na co dzień. Choć nie uprawnia do podróży lotniczych międzynarodowych, w pełni potwierdza obywatelstwo amerykańskie.
Sprawy sądowe toczące się w różnych miejscach w kraju i dotyczące praktyk ICE pozostają w toku. Osoby potrzebujące indywidualnej porady prawnej powinny skonsultować się z wykwalifikowanym prawnikiem imigracyjnym.
