Stany Zjednoczone stoją w obliczu wstrzymania prac rządu, co może nastąpić już w ciągu najbliższych godzin. Finansowanie agencji federalnych wygasa 30 września, a Kongres nie może dojść do porozumienia w sprawie nowych przepisów budżetowych.
„Government shutdown” to sytuacja, w której rząd federalny nie może wydawać pieniędzy bez zgody Kongresu wyrażonej w formie odpowiednich ustaw budżetowych. Gdy dotychczasowe finansowanie wygasa, a Kongres nie przyjmie nowego, agencje federalne muszą wstrzymać swoją działalność do czasu uchwalenia nowych przepisów.
Dlaczego doszło do impasu?
Choć Republikanie kontrolują obie izby Kongresu, potrzebują pomocy Demokratów w Senacie, aby przezwyciężyć procedurę obstrukcji. Republikanie zaproponowali tymczasową ustawę budżetową na siedem tygodni, ale Demokraci domagają się włączenia do niej przepisów przedłużających subsydia dla zdrowotnych planów ubezpieczeniowych oraz przywrócenia części cięć w programie Medicaid.
Spór komplikuje dodatkowo stanowisko prezydenta Trumpa i jego dyrektora ds. budżetu, którzy twierdzą, że mają prawo blokować środki przeznaczone na programy niezgodne z polityką administracji – praktyka zwana impoundment, którą Demokraci uważają za nielegalną.
Co zostanie zamknięte?
Shutdown oznacza wstrzymanie szerokiego spektrum usług federalnych. Parki narodowe zazwyczaj zostają zamknięte – nie będzie działać obsługa dla odwiedzających, toalety, centra informacyjne ani służby parkowe. Tysiące pracowników Administracji Ubezpieczeń Społecznych zajmujących się projektami IT, wymianą kart Medicare i obsługą rachunków zostanie wysłanych na przymusowe urlopy lub może zostać zwolnionych. Wstrzymane zostaną również pożyczki dla małych firm oraz niektóre usługi podatkowe.
Co istotne, ten paraliż może być inny niż poprzednie – Biuro Zarządzania i Budżetu nakazało agencjom przygotować się na masowe zwolnienia pracowników, którzy nie są uznawani za "niezbędnych", co może dramatycznie zmniejszyć liczebność federalnej administracji.
Niektóre kluczowe usługi będą kontynuowane. Wypłaty z Social Security i Medicare nie zostaną wstrzymane, ponieważ są finansowane bezpośrednio z podatków od wynagrodzeń. Poczta będzie działać normalnie, gdyż finansuje się ze sprzedaży znaczków i usług pocztowych.
Jak długo to może potrwać?
Nie wiadomo – najkrótszy w historii paraliż rządu trwał kilka godzin, podczas gdy najdłuższy, również za prezydentury Trumpa, ciągnął się 34 dni.
Prezydent Donald Trump ostrzegł we wtorek Demokratów w Kongresie, że jeśli dopuszczą do shutdownu rządu federalnego, jego administracja podejmie "nieodwracalne" działania, w tym zamknie programy ważne dla opozycji.
Groźby prezydenta
"Możemy zrobić rzeczy podczas shutdownu, które są nieodwracalne, które są dla nich złe, takie jak eliminowanie ogromnej liczby ludzi, cięcie rzeczy, które lubią, cięcie programów, które lubią" – powiedział Trump dziennikarzom w Gabinecie Owalnym. Prezydent odniósł się również do dyrektora ds. budżetu, Russella Voughta, chwaląc go za zdolność do "przycinania budżetu do poziomu, którego nie można by osiągnąć w żaden inny sposób".
Trump nie sprecyzował, jakie konkretnie działania może podjąć, ale wcześniej wielokrotnie wspominał o możliwości dalszego zmniejszania liczby pracowników federalnych. Wiosną nakazał już agencjom federalnym rozważenie zwolnienia pracowników "nieistotnych", którzy normalnie byliby jedynie wysyłani na przymusowe urlopy podczas shutdownu.
Sedno sporu
W centrum konfliktu znajduje się 1,7 biliona dolarów przeznaczonych na działanie agencji federalnych, co stanowi około jednej czwartej całego 7-bilionowego budżetu. Reszta trafia na programy zdrowotne i emerytalne oraz spłatę odsetek od rosnącego długu publicznego wynoszącego 37,5 biliona dolarów.
Demokraci domagają się zmiany projektu tymczasowej ustawy budżetowej, aby przedłużyć ulgi zdrowotne dla milionów Amerykanów, które wygasają z końcem roku. Chodzi o kredyty podatkowe w ramach Affordable Care Act (znanego jako Obamacare), z których korzystają miliony obywateli, obniżając koszty planów zdrowotnych. Republikanie twierdzą jednak, że te ulgi należy rozpatrywać oddzielnie i argumentują, że prowadzi to do ogromnego wzrostu wydatków na opiekę zdrowotną dla nielegalnych imigrantów.
Napięta atmosfera polityczna
Spotkanie w Białym Domu w poniedziałek między Trumpem a liderami Kongresu nie przyniosło żadnego porozumienia. Trump następnie opublikował obraźliwe deepfake wideo (sfałszowany film stworzony za pomocą sztucznej inteligencji) pokazujące zmanipulowane obrazy i wulgarne wypowiedzi demokratycznego lidera Senatu Chucka Schumera oraz lidera Demokratów w Izbie Reprezentantów Hakeema Jeffriesa z nałożonymi na niego sombrero i wąsami. Jeffries odpowiedział: "Następnym razem, gdy będziesz miał coś do powiedzenia na mój temat, nie uciekaj się do rasistowskich i sfałszowanych filmów. Kiedy wrócę do Gabinetu Owalnego, powiedz mi to w twarz".
„Myślę, że zbliżamy się do problemu konstytucyjnego, ponieważ uważam, że prezydent jest chory” – powiedział kongresmen Gregory Meeks z NY komentując ten wpis prezydenta. „Myślę, że z tym człowiekiem naprawdę jest coś nie tak”.
Demokraci, wykluczeni z władzy w Waszyngtonie, są pod presją swoich sfrustrowanych wyborców, by odnieść rzadkie zwycięstwo przed wyborami w 2026 roku. Kwestia opieki zdrowotnej dała im szansę zjednoczyć się wokół tematu, który rezonuje z wyborcami.
Co mówią sondaże?
Według najnowszego sondażu New York Times/Siena, prawie dwie trzecie amerykańskich wyborców (65%) uważa, że Demokraci nie powinni forsować shutdownu rządu federalnego, jeśli ich żądania nie zostaną spełnione. Tylko 27% respondentów się z tym nie zgadza. Co ciekawe, sami Demokraci są w tej kwestii podzieleni – 47% z nich uważa, że partia powinna głosować za shutdownem, jeśli ich warunki nie zostaną uwzględnione, podczas gdy 43% jest przeciwnych.
Sondaż pokazuje jednak, że w przypadku shutdownu wyborcy niezależni byliby dwukrotnie bardziej skłonni obwinić Trumpa i kongresowych Republikanów niż Demokratów. Ogólne notowania prezydenta pozostają na minusie – 43% poparcia wobec 54% dezaprobaty według tego samego sondażu.
źródła: washington post, foxnews, politico
