Prezydent Donald Trump podpisał w środę wieczorem ustawę kończącą najdłuższy shutdown w historii Stanów Zjednoczonych. Izba Reprezentantów przegłosowała ją zaledwie kilka godzin wcześniej, dwa dni po tym, jak Senat zatwierdził porozumienie głosami 60 do 40.
Po 43 dniach paraliżu nikt nie czuje się zwycięzcą. Demokraci nie uzyskali przedłużenia subsydiów zdrowotnych, o które walczyli. Republikanie, mimo kontroli nad Waszyngtonem, nie uniknęli odpowiedzialności – pokazały to zarówno sondaże, jak i przegrane wybory lokalne.
Przyczyny kryzysu
Demokraci uzależniali swoje poparcie dla ustawy budżetowej od przedłużenia wzmocnionych ulg podatkowych obniżających koszty ubezpieczeń zdrowotnych w ramach Affordable Care Act. Ulgi te, zwiększone podczas pandemii COVID-19 i ponownie za prezydentury Joe Bidena, wygasają z końcem grudnia. Bez nich składki dla milionów Amerykanów wzrosną średnio ponad dwukrotnie, a ponad 2 miliony osób straci w przyszłym roku dostęp do ubezpieczenia – szacował Kongresowy Urząd Budżetowy.
„Nigdy wcześniej amerykańskie rodziny nie stanęły w obliczu sytuacji, w której koszty opieki zdrowotnej miały się podwoić – podwoić w mgnieniu oka” – mówił lider demokratów w Senacie Chuck Schumer.
Republikanie byli zdania, że najpierw trzeba uchwalić budżet, a dopiero potem negocjować. „Republikanie są gotowi usiąść z demokratami, jak tylko ci przestaną trzymać rząd jako zakładnika swoich partyjnych żądań” – mówił lider większości John Thune.
Ostatecznie Thune obiecał demokratom grudniowe głosowanie nad przedłużeniem ulg, ale wielu demokratów domagało się gwarancji rozwiązania, nie tylko głosowania, które prawdopodobnie i tak się nie powiedzie.
Co zawiera porozumienie
Ustawa finansuje rząd na obecnym poziomie do 30 stycznia, dając Kongresowi ponad dwa miesiące na dokończenie prac nad dodatkowymi ustawami budżetowymi. Niektóre części rządu – w tym Departamenty Rolnictwa i Spraw Weteranów, infrastruktura wojskowa i instytucje legislacyjne – otrzymały finansowanie do września.
Porozumienie cofa zwolnienia około 4 000 pracowników federalnych, którym administracja wysłała w październiku wypowiedzenia. Agencje mają pięć dni na przywrócenie tych osób do pracy. Ustawa blokuje także dalsze masowe zwolnienia do 30 stycznia.
Potwierdza również prawo pracowników na przymusowych urlopach do otrzymania zaległych wypłat – mimo gróźb administracji, że może tego nie zrobić pomimo ustawy z 2019 roku gwarantującej takie płatności.
Czego w umowie nie ma? Jakiegokolwiek przedłużenia subsydiów zdrowotnych. Republikanie sugerowali, że są otwarci na debatę, ale dopiero po ponownym uruchomieniu rządu. Przewodniczący Izby Mike Johnson nie obiecał głosowania w tej sprawie. Bez subsydiów średnie składki dla osób kupujących ubezpieczenie przez Healthcare.gov wzrosną o 30 procent w nowym roku.
Co się dzieje teraz
Powrót do pracy: Pracownicy kilku agencji otrzymali w środę po południu informację, że mają stawić się w pracy już w czwartek. Wypłaty zaległych pensji rozpoczną się w sobotę, poinformował wysoki urzędnik administracji.
Transport lotniczy: Departament Transportu zamroził w środę redukcje lotów na poziomie 6 procent, utrzymując ograniczenia wprowadzone na początku tygodnia. We wspólnym oświadczeniu sekretarz transportu Sean Duffy i administrator FAA Bryan Bedford zapowiedzieli, że ten poziom pozostanie w mocy, podczas gdy Federalna Administracja Lotnictwa „będzie nadal oceniać, czy system może stopniowo wrócić do normalnego funkcjonowania”.
Eksperci ostrzegają, że powrót do normalności zajmie czas. Linie lotnicze muszą przerobić swoje harmonogramy i upewnić się, że samoloty i załogi są we właściwych miejscach. Przed zbliżającym się Świętem Dziękczynienia, gdy oczekuje się 31 milionów pasażerów, urzędnicy gorączkowo pracują nad przywróceniem jak największej liczby połączeń.
Pomoc żywnościowa: Pełne płatności w ramach programu SNAP (bony żywnościowe) powinny zostać wypłacone wkrótce po ponownym uruchomieniu rządu. Podczas shutdownu administracja Trumpa prowadziła batalie sądowe, by zapobiec pełnym wypłatom dla 42 milionów najbiedniejszych Amerykanów zagrożonych brakiem bezpieczeństwa żywnościowego. Ustawa przyznaje finansowanie SNAP do września 2026 roku.
Muzea: Większość prominentnych muzeów Waszyngtonu, finansowanych mieszanką środków federalnych i prywatnych darowizn, została tymczasowo zamknięta. Według strony internetowej Smithsonian, National Museum of American History, National Air and Space Museum i Steven F. Udvar-Hazy Center zostaną ponownie otwarte w piątek. „Wszystkie inne muzea, centra badawcze i National Zoo zostaną otwarte stopniowo do poniedziałku 17 listopada” – informuje strona.
Koszty i frustracja
Kongresowy Urząd Budżetowy szacuje, że negatywny wpływ na gospodarkę zostanie w większości odrobiony po zakończeniu shutdownu, ale nie całkowicie. Oszacował trwałe straty ekonomiczne na około 11 miliardów dolarów dla sześciotygodniowego paraliżu.
Poza liczbami shutdown wywołał kaskadę problemów. Pracownicy federalni stracili wypłaty, wywołując stres finansowy i emocjonalny. Podróżni mieli opóźnione, a czasem odwołane loty. Ludzie polegający na programach pomocowych doświadczyli wstrzymania świadczeń, a w bankach żywności w całym kraju pojawiły się długie kolejki.
„Ta dysfunkcja jest wystarczająco szkodliwa dla naszych wyborców i gospodarki, ale wysyła też niebezpieczny sygnał obserwującemu nas światu” – powiedział senator Jerry Moran, republikanin z Kansas. „Pokazuje naszym sojusznikom, że jesteśmy niewiarygodnym partnerem, i sygnalizuje naszym przeciwnikom, że nie potrafimy współpracować, by sprostać nawet najbardziej podstawowym obowiązkom Kongresu”.
Sondaże pokazują, że nikt nie uniknął odpowiedzialności. Około 60 procent Amerykanów uważa, że Trump i republikanie w Kongresie mają „bardzo dużą” lub „sporą” odpowiedzialność za shutdown, podczas gdy 54 procent mówi to samo o demokratach. Co najmniej trzy czwarte Amerykanów uważa, że każda ze stron zasługuje przynajmniej na „umiarkowaną” część winy.
