Ponad pół miliona dolarów rocznie z pensji i emerytury dla jednej osoby może budzić zdziwienie, szczególnie gdy obie wypłaty pochodzą z publicznych funduszy, a samorządy szukają oszczędności. Takie połączenie bywa jednak legalne. Ważniejsze pytanie dotyczy tego, skąd pochodzą pieniądze i dlaczego dawne zobowiązania obciążają dzisiejszych podatników.
Jamie Rhee, tymczasowa dyrektorka Northern Illinois Transit Authority (NITA), nowej agencji nadzorującej CTA, Metrę i Pace, otrzymała wynagrodzenie ustalone na 350 tys. dolarów rocznie. Jednocześnie pobiera ponad 213 tys. dolarów miejskiej emerytury. Według lokalnej telewizji WTTW daje to ponad 563 tys. dolarów w przeliczeniu na rok.
Rhee przeszła na emeryturę w kwietniu 2025 roku, w wieku 58 lat, po ponad 32 latach pracy dla Chicago. Kierowała między innymi miejskim departamentem lotnictwa. Jej emerytura jest drugą najwyższą wypłacaną przez fundusz pracowników miejskich.
Podobny przypadek dotyczy Freda Wallera, tymczasowego szefa chicagowskiej policji. W lipcu WTTW podała, że pobierał około 142 tys. dolarów emerytury rocznie, a za pracę w biurze komendanta zarabiał około 211 tys. dolarów. Łącznie było to ponad 352 tys. dolarów rocznie.
Legalne, ale nie dla każdego
W obu przypadkach łączenie publicznej pensji z emeryturą jest zgodne z prawem. Świadczenie za wcześniejsze lata pracy nie musi zniknąć po przyjęciu nowego stanowiska. Nie każdy emerytowany pracownik publiczny może jednak wrócić na dowolny etat i zachować obie wypłaty.
Podczas gdy w systemie Social Security obowiązują limity zarobków przed osiągnięciem pełnego wieku emerytalnego, część pracowników publicznych może przejść na emeryturę bardzo wcześnie i bez przeszkód pobierać pełne świadczenie obok nowej pensji.
Zasady zależą od funduszu i zatrudnienia. W Illinois Municipal Retirement Fund (IMRF), czyli funduszu emerytalnym pracowników samorządowych Illinois, powrót na stanowisko objęte tym systemem, co do zasady powoduje zawieszenie emerytury. Obowiązują też ograniczenia dotyczące terminu powrotu do pracy.
Osobną kwestią jest zdobywanie prawa do kolejnej emerytury. Ani Rhee, ani Waller nie nabywają z opisanych stanowisk nowych uprawnień emerytalnych, pobierając świadczenia za wcześniejszą pracę.
Skąd naprawdę pochodzą pieniądze na emerytury?
Podatek od nieruchomości, czyli property tax, jest ważnym źródłem pieniędzy, które lokalne władze przeznaczają na emerytury pracowników publicznych. Płacąc coroczne rachunki, mieszkańcy finansują więc także zobowiązania emerytalne gmin i innych lokalnych instytucji. Systemy stanowe korzystają natomiast z budżetu Illinois, zasilanego między innymi podatkiem dochodowym.
Do funduszy trafiają również składki pracowników oraz dochody z inwestowania zgromadzonych środków.
Inaczej wygląda finansowanie Teachers’ Retirement System of the State of Illinois (TRS), czyli stanowego systemu emerytalnego nauczycieli spoza Chicago. Zdecydowaną większość wpłat po stronie publicznego pracodawcy pokrywa stan. Nie można więc przypisywać całego kosztu emerytur nauczycieli na przedmieściach lokalnemu podatkowi od nieruchomości.
W Chicago właściciele nieruchomości płacą natomiast osobny podatek przeznaczony na emerytury nauczycieli szkół publicznych. Budżet CPS na rok fiskalny 2027 przewiduje z tego źródła około 646,5 mln dolarów, a ze środków stanowych kolejne 368 mln.
Podatek od nieruchomości wspiera również cztery fundusze miejskie. Chicago przeznacza na nie także inne dochody, między innymi z podatku od usług wodociągowych i kanalizacyjnych. Obowiązkowa wpłata miasta do tych funduszy w 2026 roku wynosi około 2,85 mld dolarów.
Rosnące koszty emerytur zwiększają zatem presję na podatki od nieruchomości i ograniczają pieniądze dostępne na bieżące usługi. Mieszkańcy finansują nie tylko dzisiejsze potrzeby, lecz także zobowiązania sprzed wielu lat.
Wiele funduszy i różne rachunki
Illinois nie ma jednego systemu dla wszystkich pracowników publicznych. Stan finansuje pięć systemów obejmujących nauczycieli spoza Chicago, pracowników stanowych, pracowników uczelni publicznych, sędziów i parlamentarzystów.
Chicago ma cztery fundusze dla pracowników miejskich, pracowników fizycznych, policjantów i strażaków. Nauczyciele Chicago należą do osobnego funduszu. Wielu pracowników samorządowych na przedmieściach obejmuje IMRF, natomiast lokalni policjanci i strażacy mają odrębne systemy.
IMRF nie jest finansowany przez stan i znajduje się w znacznie lepszej sytuacji niż wiele innych funduszy. Na koniec 2025 roku zgromadzone aktywa pokrywały 97,4 proc. jego zobowiązań według wyceny uwzględniającej wyniki inwestycji z kilku lat.
Dług narastał przez dziesięciolecia
Pięć systemów stanowych ma około 143,5 mld dolarów zobowiązań bez pokrycia. Cztery fundusze Chicago wykazywały na koniec 2025 roku około 36,4 mld dolarów niedoboru, bez funduszu nauczycieli.
To różnica między wartością obiecanych świadczeń a zgromadzonym majątkiem, a nie rachunek wymagający natychmiastowej spłaty. Jedną z głównych przyczyn stanowego problemu były wieloletnie niedostateczne wpłaty. Świadczeń nie można jednak po prostu obciąć. Chroni je konstytucja Illinois, a w 2015 roku stanowy Sąd Najwyższy unieważnił reformę ograniczającą uprawnienia emerytalne.
Te same obowiązki, inne świadczenia
Pracownicy objęci systemem od 2011 roku mają często mniej korzystne zasady emerytalne niż ich starsi koledzy, między innymi późniejszy wiek przejścia na emeryturę. Nauczyciele objęci TRS nie odprowadzają z tej pracy składek na Social Security, choć mogą uzyskać federalne świadczenie dzięki innemu zatrudnieniu. Większość uczestników IMRF korzysta z obu systemów.
Zmiana przepisów z 2025 roku podnosząca emerytury części chicagowskich policjantów i strażaków miała wyrównać zasady z innymi miejscowościami, ale według szacunków miasta zwiększała zobowiązania o ponad 11 mld dolarów.
Wysokie wypłaty pojedynczych osób przyciągają uwagę. Większym obciążeniem dla podatników pozostają jednak wieloletnie zaległości całego systemu.
Źródła: WTTW News, IMRF, TRS, Chicago Public Schools, Commission on Government Forecasting and Accountability
